Invaljuf krijgt vastigheid

Afbeelding: Fotolia

Invallers op de basisscholen in Limburg krijgen massaal flexibele, maar wel vaste contracten. Besturen doen dit met het oog op de Wet werk en zekerheid. De invaljuf krijgt vastigheid, het schoolbestuur financiële risico’s.

Vaak gaat het zo: „Juf Sanne. Je was een geweldige invaljuf voor de kinderen uit groep zes, die je het afgelopen jaar in de klas had. Ik weet dat je graag bij ons wilde blijven, maar er is helaas geen plek. Veel succes nog in je verdere carrière.”

En daar staat juf Sanne. Ze moet weer op zoek naar een nieuwe job. Een vervanging, zoveel is zeker. Vaste banen in het basisonderwijs liggen (nog) niet voor het oprapen. Daar komt per 1 juli een beetje verandering in. Door de Wet werk en zekerheid (Wwz). Die zegt dat het afgelopen moet zijn al die tijdelijke contracten. Wie drie keer iemand inhuurt, moet hem of haar de vierde keer in vaste dienst nemen. „Een draak van een wet voor het onderwijs”, vindt Joan van Zomeren dan ook. Ze is lid van het College van Bestuur van het Heerlense Innovo en heeft zich de afgelopen maanden heel druk gemaakt over de gevolgen van de wet. „93 procent van leerkrachten in het primair onderwijs is in vaste dienst. Tijdelijke juffen en meesters hebben we juist heel hard nodig bij onder meer een griepgolf. We kunnen niet tegen de kinderen zeggen: kom morgen maar terug, dan is de juf er misschien weer.” Minister Asscher van Sociale Zaken heeft geen uitzondering voor het onderwijs willen maken. En dus gaat de wet, ondanks alle protestacties, na een jaar vertraging alsnog in. En moeten scholen íets.

We kunnen niet tegen de kinderen zeggen: kom morgen maar terug, dan is de juf er misschien weer

Hoewel. Nietsdoen kan ook. Dan moet elk schoolbestuur een hele administratie opzetten en nauwgezet bijhouden wie wanneer voor de klas heeft gestaan. Na drie keer: een half jaar in de wacht. En voor de kinderen betekent dit elke keer een nieuwe invaller. Hoe goed is dat voor het onderwijs? „Nou, slecht”, zegt Henk Derks, bestuurder van het Weerter Eduquaat resoluut. „Want dan krijgen we de minister van Onderwijs weer op ons dak die vraagt of wij er voor willen zorgen dat de kwaliteit onverminderd hoog blijft. Dat wringt.”

Limburgse schoolbesturen hebben hun maatregelen genomen. Innovo nam per 1 april 85 nieuwe leerkrachten in dienst. Het Venlose Kerobei handelde vorig jaar al naar de Wwz en nam 30 nieuwe docenten aan. De besturen geven ze een contract voor een minimaal én maximaal aantal uren en zetten ze in op scholen waar vervanging nodig is. Zou juf Sanne bij Kerobei hebben gewerkt, had ze bijvoorbeeld tijdelijk twee dagen per week juf Vera kunnen vervangen, die met zwangerschapsverlof thuis was. Maar omdat in die periode ook nog een griepvirus het halve lerarenkorps velde, kon ze een maand lang vier dagen per week werken, in andere groepen. Zie hier het principe van de zogenaamde ‘min-max-contracten’. Een aanpak die andere schoolbesturen volgen.

De Wwz heeft zeker voordelen. Nu besturen de invallers in dienst hebben genomen, zijn die verzekerd van een vast inkomen, hoe klein ook. De tijdelijke leerkrachten, die in het verleden elk jaar gemiddeld twaalf verschillende contracten hadden, bij misschien wel evenzoveel schoolbesturen, horen nu bij één club. Weliswaar weten ze niet altijd op welke school ze moeten invallen, voor hoe lang en voor hoeveel uur, maar dat vaste contract geeft rust. Daarnaast heeft het bestuur, door een grondige selectie vooraf, de allerbeste meesters en juffen ingelijfd. Overigens niet alleen voor de docenten die zwanger, met een burn-out of met ouderschapsverlof thuis zitten, maar óók om de enorme lerarenuitstroom de komende jaren te kunnen opvangen. In Parkstad, Maastricht-Mergelland en Weert is een derde van de docenten in het primair onderwijs 55+. Een pensioengolf is op komst. En veel nieuwelingen zijn er nu ook weer niet. Elk jaar gaan er minder mensen naar de pabo en het eerste jaar valt meteen alweer 30 procent af. Een gapend gat dreigt, want de krimp vlakt af. Eén lichtpuntje: de leerkrachten van nu met de min-max-contracten kunnen straks zó doorstromen naar de vaste onderwijsbanen.

En als we zo’n griepgolf krijgen, hebben we nóg te weinig mensen in de klas

Uiteraard zijn er nadelen aan die wet. Vooral financieel en voor kleine besturen. De nieuwe, flexibel in te zetten leerkrachten worden betaald uit geld dat voorheen naar de ‘ziektepot’ ging, het vervangingsfonds. Door geen premie meer te betalen aan dit fonds, betalen de besturen de invallers zelf. Er kan dus een jaar komen met veel of langdurig zieken. Als de vaste flexibele invallers ‘op’ zijn, moet het bestuur naar het uitzendbureau. En dat is duur. „Dan moet je inderdaad wat reserves achter de hand hebben, om dat allemaal te kunnen betalen”, zegt Fraukje van Lieshout, P&O-medewerker van SPO Venray. „We worden door de wet feitelijk gedwongen gigantische risico’s te lopen”, zegt Henk Derks met zeven Weerter scholen een van de kleinste stichtingen in de provincie. „En als we zo’n griepgolf krijgen, hebben we nóg te weinig mensen in de klas. In Midden-Limburg onderzoeken we of we onderling tijdelijke krachten kunnen uitwisselen.”

Noord-Limburg maakt zich ook zorgen over de schaarste die dreigt. „We vissen allemaal in de dezelfde vijver. Het gebrek aan leerkrachten zal de komende jaren voor ons het grootste probleem zijn. We zitten tussen de pabo’s van Brabant, Venlo en Nijmegen in”, zegt Fraukje van Lieshout. „Vaak zie je dat de afgestudeerden in die regio’s blijven.” Het Venlose Kerobei heeft vorige week een advertentie geplaatst voor nog meer nieuwe leerkrachten. Nu om ‘extra handjes’ te krijgen, zegt bestuurder Hans Soentjens. „Uit eigen onderzoek blijkt dat de werkdruk gewoon te hoog is, ook door de enorme passie van onze medewerkers. We hebben een verzuimcoach in de arm genomen die gaat onderzoeken bij wie en hoe we die werkdruk kunnen verlagen. Als het verzuim van ongeveer 6 procent naar beneden kan, hebben we minder invallers nodig, kunnen we beter anticiperen op de piekmomenten en besparen we geld.” Innovobestuurder Joan van Zomeren denkt er net zo over: „Wij doen dat ook. Het gaat om passend onderwijs voor leerlingen én het personeel. Daar kunnen de flexibele leerkrachten bij helpen.”

Door Carola de Boer

Mogen we even je aandacht.
Dit is een artikel van De Limburger dat gratis beschikbaar is voor iedereen. Dat geldt niet voor alle artikelen, want zogeheten Plus-artikelen zijn exclusief voor onze abonnees. Zonder abonnees kunnen wij namelijk geen Limburgs nieuws maken. Sluit je daarom ook aan en kies voor goede en betrouwbare regionale journalistiek in Limburg, met liefde en passie gemaakt. Juist in deze onzekere tijden.

Er is al een abonnement voor 7,50 per maand.

Bekijk abonnementen