Dit artikel is exclusief voor abonnees van De Limburger
Dit exclusieve artikel lezen? Doe het gratis >

Cultuur

Met aapje Tooby het milieu redden

Dit artikel krijg je van ons cadeau

  • Met aapje Tooby het milieu redden
    Bas en Willemijn Jussen bekijken samen met zoon Rosco en dochter Leetah de verschillende boekjes uit de Tooby-reeks.  
Zes kinderboeken maakten Bas en Willemijn Jussen in de elf jaar dat ze op Curaçao woonden. Nu ze terug zijn in Limburg, verschijnt hun Tooby-reeks ook in het Nederlands.

De bijkeuken en garage van de voormalige boerenwoning aan de rand van Voerendaal staan vol met dozen. Duizenden boekjes zitten erin. Kleurrijke, ingebonden drukwerken voor kinderen van - pakweg - twee tot zes jaar over het aapje Tooby. Boeken met een boodschap ook: wees zuinig op de aarde.

Papiaments
De boekenreeks en ook de Tooby-film, die afgelopen jaar in première ging, zijn een succes op Curaçao en de rest van de Nederlandse Antillen. En nu moet ook Nederland - en wie weet ook Vlaanderen - eraan geloven. "De gemiddelde Nederlander is het Papiaments niet machtig”, vertelt Willemijn Jussen. ,,Daarom hebben we besloten om een nieuwe versie van de boeken te maken, dubbeltalig - in het Nederlands en Engels - zodat we een grote groep kunnen bereiken. Inmiddels zijn de boeken hier te koop in boekwinkels en op internet.”

Kwartje valt
Tooby is aan het begin van het nieuwe millennium geboren. De nu 44-jarige Willemijn Jussen studeert dan animatietechnieken aan de LUCA School of Arts in Genk en ontwerpt het aapje. Naast haar studie werkt ze bij een uitzendbureau in Heerlen. Als een van haar collega’s vraagt waar ze Willemijn ’s nachts om twee uur wakker voor mag maken, valt het kwartje "Toen dacht ik: voor alles wat met Tooby te maken heeft én voor natuurbehoud. Toen wist ik opeens dat ik Tooby moest gaan gebruiken om mijn liefde voor de natuur en de aarde uit te dragen.”

Verhalen met boodschap
De op Curaçao geboren Limburgse ontmoet in die tijd ook haar man Bas, die is geboren en getogen in Voerendaal. "Bas kwam bij het uitzendbureau in Heerlen voor een baan”, zegt ze lachend, "en hij ging weg met mij”. Bas Jussen (41), die vormgeving en later ook journalistiek en rechten heeft gestudeerd, vindt een baan als journalist bij het Antilliaans Dagblad op Curaçao en in 2005 verhuizen de twee naar Willemstad. Daar gaat Willemijn verder met tekenen en begint haar man kinderverhaaltjes te schrijven. Verhalen met een boodschap. "We willen jonge kinderen het belang van natuurbehoud bijbrengen. En we willen hen handvatten geven; tips over wat ze zelf kunnen doen. Gooi je afval niet op straat, probeer producten te hergebruiken. Vervuiling is een universeel probleem. Niet alleen op Curaçao struikel je over afval en drijft het plastic in de zee, ook elders is dat het geval.”

Flamingo’s
Natuur en milieu gaan Willemijn Jussen na aan het hart. Als kind spelt ze het tijdschrift van het Wereld Natuur Fonds van a tot z. Ook doet ze vrijwilligerswerk in een dierenasiel en komt ze in actie als duizenden flamingo’s op het benedenwindse eiland met olie besmeurd raken. Ze kan zich opwinden over mensen die afval gewoon op straat gooien. En ronduit boos wordt ze op personen die het effect van de CO2-uitstoot en de opwarming van de aarde ontkennen. We hebben maar één aarde en daar moeten we zuinig op zijn, zegt ze. 
Ze kan daarin wel eens doordraven, geeft ze toe. "Collega’s van me worden wel eens chagrijnig als ik tijdens een vergadering het printgedrag aan de orde stel. Hebben jullie alweer zoveel kopieën gemaakt?, zeg ik dan En al die bomen dan? Maar ik blijf het telkens weer benoemen. In de hoop dat er toch iets blijft hangen van mijn boodschap. En ze accepteren mijn ‘bemoeizucht’ omdat het recht uit mijn hart komt.”

Spannende avonturen
Tooby beleeft allerlei spannende avonturen, maar heeft in elk boekje en in de film ook een duidelijke boodschap. Het aapje wil kinderen bewust maken van de omgeving waarin ze leven en wijst ze op het belang van duurzaamheid. "Juist jonge kinderen kun je beïnvloeden”, zegt het echtpaar. "Zij kijken anders naar de wereld en zijn heel gevoelig voor informatie. Je moet daar heel vroeg mee beginnen, dat merk ik bij onze eigen kinderen (de Jussens hebben zoon en dochter van acht, red.).”

Tooby de film
In 2013 ontstaat het idee om ook een animatiefilm te maken met Tooby in de hoofdrol om kinderen het belang van duurzaamheid duidelijk te maken. Vier jaar werken de twee aan ‘Tooby en de bosbende’. Een helse, maar interessante klus, zegt Willemijn Jussen. "Aanvankelijk wilden we een simpele tekenfilm maken, maar uiteindelijk is het een complete animatiefilm geworden van ruim een half uur. Een dure klus ook, die alleen maar mogelijk is geworden dankzij vele sponsors.” De twee weten bekende Antillianen zover te krijgen om mee te werken aan de film. Zo vertolken zangeres Izaline Callister en musicalster Danny Yanga (bekend van onder andere The Lion King en The Wiz) de liedjes in de film.

Lespakket
Na de première in een bioscoop in Willemstad is de film vertoont op bijna alle lagere scholen op Curaçao, Aruba en Bonaire. Ook is er een speciaal lespakket bij gemaakt, dat gratis aan de scholen is verstrekt. De Jussens hopen dat de film binnenkort ook in Nederlandse bioscopen en/of op televisie te zien zal zijn – "We zijn daarover met diverse partijen in gesprek”- en zijn inmiddels alweer met een nieuw boek bezig. Ook is er al aan Tooby-lijn in het leven geroepen met sleutelhangers, posters en een spel en kalender. "Aan ideeën geen gebrek”, zegt Bas Jussen, die tegenwoordig als senior jurist werkzaam is bij de rechtbank in Maastricht en ook al een misdaad-roman (Brua) op zijn naam heeft staan.

Pretpark?
Zijn vrouw durft inmiddels te dromen over nog veel grotere projecten. Een pretpark rondom Tooby bijvoorbeeld. "Dat lijkt me geweldig: kinderen op een spannende en speelse manier leren hoe ze natuur en milieu kunnen beschermen en ze het belang van consuminderen bijbrengen. Ik heb een sterk innerlijke drang om dat te doen. De jeugd heeft immers de toekomst.”