Dit artikel is exclusief voor abonnees van De Limburger
Dit exclusieve artikel lezen? Doe het gratis >

Weer of geen weer, dieren blijven leuk

Dit artikel krijg je van ons cadeau

  • Weer of geen weer, dieren blijven leuk
    Valt er eigenlijk wel wat te beleven, in zo'n dierentuin in januari?
Een dagje dierentuin in de winter. Is dat leuk? Is er wat te zien? Zitten er nog dieren buiten, of blijven ze lekker binnen, al dan niet in winterslaap? Onze verslaggever ging bij GaiaZOO in Kerkrade op zoek naar antwoord op die vragen. Met de winterjas aan.

Het is niet eens vrieskoud, maar de gure winterwind doet verwoede pogingen om door de dikke winterjas te snijden, schuurt de wangen schraalrood. Boven onze hoofden, hoog in de bomen, doen de rode panda’s alsof er niets aan de hand is. Ze klauteren tot in de dunste takken, klauwen zich moeiteloos langs de stammen naar boven om er even later net zo moeiteloos, kop naar beneden, weer langs af te dalen. Nederlandse winters? Als ze het zouden kunnen, zouden ze erom lachen.

Gewend
"Dan heb je meteen een antwoord op de vraag of er in de winter in een dierentuin wel iets te zien is”, zegt Tjerk ter Meulen, zoölogisch manager van GaiaZOO in Kerkrade. "Als je rode panda’s wilt zien, is dit juist de beste tijd van het jaar. In het wild leven ze in de hooggebergten van Zuidoost-Azië, dus ze zijn qua kou wel iets gewend. Met hun dikke vacht hebben ze meer last van de zomer dan van de winter.

In de zomer zie je ze bijna niet, dan houden ze zich graag schuil tussen de bladeren. Maar in de winter kun je er volop van genieten.” Stelt het wat voor, een dagje dierentuin in de winter? Valt er wat te beleven? Met die vraag zijn we in GaiaZOO neergestreken. Om er een paar uur weer te vertrekken met het antwoord: een volmondig ‘ja’. "Vroeger gingen alle dieren in de winter naar binnen, en dat was dan dat”, zegt Ter Meulen. "Maar tegenwoordig zijn bijna alle dierentuinen er steeds beter op ingericht om de ‘winterzichtbaarheid’ te vergroten, om bezoekers ook in de winter volop van de dieren te laten genieten.”

IJzig
GaiaZOO is een van de weinige dierentuinen in deze omgeving die voor een deel specifiek gericht is op het dierenleven van de taiga, de strook in het noordelijk deel van Amerika en Eurazië die nét nog geen toendra of poolgebied is maar in de winter ijzingwekkend ijzig kan zijn. Dat heeft in ieder geval het voordeel dat de bezoekers er ook in de winter bijna alle dieren buiten kunnen zien lopen.

De ruige muskusossen, de wolven, de rendieren, de stoere veelvraat, ze weten niet beter. Hun lijf is afgestemd op veel meer kou dan onze winter zelfs op z’n strengst te bieden heeft. Maar ook de lynxen en de berberapen, de nieuwe aanwinsten van 2017, zijn niet onder de indruk. De apen kuieren op hun dooie akkertje door hun leefgebied, peuteren her en der iets voedzaams tussen het gras uit. Ter Meulen: "Berberapen leven - met uitzondering van de Europese kolonie op de rots van Gibraltar - hoog in het Atlasgebergte in Marokko en Algerije. Daar ligt nu sneeuw...”

Bikkels
En dan zijn er nog de przewalskipaarden, bij het grote publiek onsterfelijk gemaakt door het Groot Nederlands Dictee. Ze staan in een groepje bij elkaar, blazen wolkjes dampende adem de ijzige winterlucht in. "Als je het over winterhard hebt...

Die paarden, dat zijn echte bikkels. Ruiger vind je ze niet. Die dragen de Mongoolse steppen mee in hun bloed.” Speciaal voor de kouwelijken onder ons die nog altijd twijfelen over een dagje dierentuin: op het terras van de Taiga Lodge in GaiaZOO kun je, met de warmte van de open haard in de rug en een kop warme chocola met slagroom in de hand, op je gemak naar de rendieren kijken.

Binnen of buiten?
Tot nu toe hebben we allemaal dieren gezien die met kou zijn opgegroeid. Maar hoe zit het met de exoten, de dieren die uit de subtropen of de tropen stammen. Laten die zich in de winter óók nog van hun beste kant zien? Dat blijkt hard mee te vallen. Bij GaiaZOO en bij veel andere dierenparken hebben bijna alle dieren in de winter de vrije keuze: buiten of binnen. De binnenverblijven hebben overal kleppen en flappen die de ergste kou buiten houden, maar die door de dieren zelf gemakkelijk opzij of omhoog geduwd kunnen worden.

Wordt daar ook gebruik van gemaakt? "Nou en of”, zegt Ter Meulen. "Meer dan je zou denken. Als het zonnetje zich even laat zien, dan willen zelfs de ara’s, toch afkomstig uit tropisch Zuid-Amerika, nog wel eens een rondje in de frisse buitenlucht wagen.” De slingerapen en de kapucijnaapjes hebben er evenmin moeite mee, klauteren enthousiast door hun speeltuin van takken en touwen. "Als ze het koud krijgen, gaan ze naar binnen. Simpel. Net als mensen”, lacht Ter Meulen. Maar ook dáár zijn ze te zien. Bijna alle binnenverblijven in GaiaZOO hebben in de afgelopen jaren grote ruiten gekregen.

Kwetsbaar
Nee, de Nederlandse winters zijn niet aan álle dieren besteed. Het buitenverblijf van de kleine doodshoofdaapjes blijft in Kerkrade een paar maanden dicht. De diertjes zijn te kwetsbaar. Hun grotere neven, de gorilla’s, kúnnen wel naar buiten, maar dat doen ze zelden. "Binnen vinden ze het gewoon aangenamer...” En de giraffen hielden het na één keer buiten in de kou voor gezien.