Leuk Moederdag, maar wat als je geen moeder kunt worden?

Moederdag is leuk, als je moeder bent. Maar wat als je geen moeder kunt worden terwijl je het wel graag wilt? Voor mij geen scheef gekleide asbak of een beschilderde steen deze zondag.

Wellicht een beetje vreemd, zo plompverloren vlak voor Moederdag; een verhaal over de keerzijde van de medaille. Maar het geeft wel precies weer hoe ik mij vaak voel: ik mag niet op het mamafeestje komen, ik hoor er niet bij. Ik zou wel graag willen, alleen - zo leg ik het mijn kleine nichtje uit - ik ben een beetje stuk in mijn buik. Wát er precies stuk is, weten ze niet, ik ben in alle opzichten kern-gezond, maar zwanger word ik niet.

Ik heb nu juist de leeftijd dat alle vrouwen om mij heen links en rechts baby’s baren. Iedere verjaardag blokkeert er wel een dikke buik mijn uitzicht op de chips. Wisselen die vrouwen onderling oorlogsverhalen uit over hun zwangerschappen, dan heb ik weinig meer bij te dragen aan het gesprek dan ‘Nou ik had dus laatst echt veel chinees gegeten, en toen was ik dus ook best dik ofzo'. 

Waarom die kinderwens?
Waarom wil ik eigenlijk kinderen? Een belangrijke vraag, waarvan ik soms het gevoel heb dat mensen hem zichzelf niet bewust stellen. Ze komen iemand tegen waarvan ze houden, ze gaan samenwonen, nemen eerst een labrador, en dan een kind. Omdat dat zo gaat. Maar waarom? Hebben ze het wel een beetje gezien met dat ‘de hele nacht doorslapen’ en die kleren zonder spuugvlekken?

Kinderen zijn hinderen. Ze maken lawaai, hebben een achterlijke muzieksmaak, ze zijn plakkerig, stinkerig, huilerig of een combinatie daarvan. Een fatsoenlijk gesprek met hun ouders kun je ook wel vergeten als ze in de buurt zijn, maar die zijn door structureel slaapgebrek toch al niet bijster helder van geest, dus dat is nog het minste probleem. Dus waarom niet gewoon gelukkig zonder kroost?

Ik wil een familie voor altijd
Hier heb ik lang over nagedacht. Het is niet eens dat ik zo graag een baby wil, nee, ik wil een gezin, een familie voor altijd. Ik ben zelf opgegroeid in een heel fijn gezin en dat wil ik doorgeven. Ik wil een verbinding met de volgende generatie. Weten dat er voor mij leven was, en na mij, en dat ik daar onderdeel van ben. Niet dat het bij mij stopt. Dat, en omdat ik een excuus nodig heb om lego te kopen, uiteraard.

Kijk, laat ik om te beginnen dit zeggen: er zijn ergere dingen. Als je ernstig ziek bent, dan zou je willen dat je alleen maar naar het ziekenhuis hoefde om de ‘kliniek voor voortplantingsgeneeskunde’ te bezoeken. Maar toch, een onvervulde kinderwens kan heel diep zitten. Het is soms moeilijk uit te leggen, want hoe kun je iets missen dat je nooit hebt gehad? Maar ja, in gedachten hadje het wel: jouw gezin.

Elke klas een reageerbuisbaby
Eén op de zes stellen heeft te kampen met vruchtbaarheidsproblemen, dat wil zeggen dat ze nog niet binnen een jaar zwanger zijn geworden. Die stellen kunnen er dan voor kiezen om het medische traject in te gaan. Eén op de 38 kinderen in Nederland is geboren uit een IVF of ICSI-behandeling. In vrijwel elke schoolklas zit duseen ‘reageerbuisbaby’.

In 2010 ben ik gestopt met de pil. Mijn beste vriendin was lief jaloers. Ze wilde al meteen een knuffel en een rompertje kopen, gewoon om te vieren dat ik en mijn vriend aan kinderen gingen beginnen. ‘Niet doen hoor’ zei ik haar ‘straks jinx je het’. Ze deed het braaf niet, stel je voor. Diezelfde vriendin is nu net bevallen van haar derde. Ook de rest van de vrienden zit goed in de kinderen. Wij zijn het laatste kinderloze stel dat nog over is.

Extreemrechtse baarmoeder
Een jaar proberen. Een halfjaar onderzoeken doen. Zes keer IUI. Drie keer IVF waar in totaal 13 embryo’s uit zijn gekomen, waarvan we er tot nu toe 10 hebben laten terugplaatsen. En tussendoor wachten. Heel veel wachten.

"Kijk mevrouw, uw baarmoeder ligt nogal extreem naar de rechterkant”, zegt de arts. Dat vertel ik nu trots tegen vrienden: "Ik heb een extreemrechtse baarmoeder jongens”, roep ik, "maar goed dat we geen kinderen kunnen krijgen zeg!” Mocht je nog niet thuis zijn in de galgenhumor, dan doet een IVF- trajectje wonderen.

Minidepressie door hormonen
Om zo veel mogelijk eicellen in korte tijd te laten rijpen, wordt je lichaam met hormonen gestimuleerd. Die hormonen spuit je tweemaal per dag in je buik. Die ziet er na een week uit alsof je bijklust als boksbal. Van die hormonen krijg je dan dus vreselijk slechte zin. Ik heb een keer woedend mijn vriend de kamer uitgestuurd. "Maar schat wat doe ik dan?” vroeg hij. "JE ADEMT IRRITANT.” Dat dus.

Het voelt alsof je de rest van je leven nooit meer gelukkig zult zijn. Het is een soort van minidepressie. Het rare is dat je dat niet echt doorhebt. Tijdens die weken denk je dat het nog best wel goed met je gaat. Pas later besef je dat het misschien niet helemaal normaal is dat je je afvraagt of het pijn zou doen als je de auto met 130 km per uur tegen een muur parkeert. Of dat je fantaseert over het doodmaken van mensen die ‘goeiemorgen’ tegen je zeggen.

Wachtweken zijn het ergste
Het is wreed als je jouw toekomstige geluk moet aflezen van een bij de Kruidvat gekocht stukje plastic. Zo vaak heb ik staan draaien met zo’n test. Misschien als ik ’m zo hou? Ja, nu zie ik een streepje. Hartverzakking! Oh nee dat is de schaduw van mijn haar.

Alle hormonen daargelaten, de wachtweken zijn het ergste. Na de terugplaatsing moet je twee volle weken wachten tot je een test mag doen. Veertien. Hele. Dagen. Waarin je tegen de muren op gaat.

Want letterlijk elk steekje voel je, overal in je lijf denk je de tekenen te bespeuren van een op handen zijnde zwangerschap. Maar je probeert je hoop te beteugelen. Niets verraderlijker dan hoop als je al zo vaak bedrogen bent.

Universum is een bitch
Je cyclus laat zich niet plannen, vaak weet ik pas twee dagen van tevoren wanneer ik weer naar het ziekenhuis moet. IVF is iets dat bovenop de stress van alledag nog erbij komt. Hoe vaak ben ik niet tijdens een gewone werkdag naar het ziekenhuis gereden, embryo laten terugplaatsen, en dan weer vrolijk aan het werk?

Als ik een vrouw met een dikke buik zie lopen, is het op dat moment alsof het universum zegt: KIJK DIT is wat jij nooit zult ervaren. DEZE vrouw is lekker wel vruchtbaar. ZIJ zal wel gelukkig worden. Ja, het universum is een bitch. Maar daar kan die zwangere vrouw niks aan doen.

Ik ben niet jaloers, maar ik benijd die vrouw wel. Dat is een groot verschil: ik gun het iedereen, maar ik zou het gewoon zelf ook graag willen. Het is moeilijk te accepteren dat iets dat voor het gros van de andere mensen komt aanwaaien, voor ons onbereikbaar is. Terwijl wij er juist zoveel moeite voor doen.

Pijnlijke momenten
Zwangere vrouwen die weten van onze problemen, vinden het vaak moeilijk om met mij om te gaan, ze houden zich in, als ik in de buurt ben. 

Het is ook een ingewikkeld probleem. Als je in verwachting bent, is dat iets prachtigs, iets waar je als het goed is, heel gelukkig mee bent en wat je met de wereld wil delen. Ik wil dat voor niemand verpesten. Maar de realiteit is, dat het voor mij altijd een pijnlijk moment zal blijven om te horen dat iemand zwanger is. Maar dat is nu eenmaal mijn probleem, niet dat van die ander.

Het ergste vond ik toen mijn schoonzusje ons kwam vertellen dat ze een kind zouden krijgen. ‘Ik vind het heel erg om te vertellen, maar wij zijn dus zwanger’ zei ze bedrukt. Dan breekt mijn hart, dat het moment in haar leven dat ze zo’n geweldig nieuws aan haar broer kan vertellen, overschaduwd wordt door ons verdriet. Zo zou het niet moeten gaan.

Als het niet lukt
Nog drie ingevroren embryo’s over dus, en dan is het voorbij. De kans dat een van die drie embryo’s het nog gaat worden, is bijzonder klein. Ik heb er al eens een punt achter gezet, eind vorig jaar (dat ze zich d’r maar een omelet van bakken!) Maar het bleef toch knagen. Nu hebben we besloten om toch het traject af te maken. Om het goed af te kunnen sluiten. Dan is het klaar.

"Waanzin is steeds opnieuw hetzelfde doen, en dan verschillende uitkomsten verwachten”, is een quote (ten onrechte vaak aan Einstein toegeschreven) die deze dagen door mijn hoofd speelt. Steeds opnieuw een embryo terugplaatsen, steeds opnieuw een negatieve zwangerschapstest in handen.

Ik besef dat, terwijl ik dit schrijf, ik mezelf niet geloof. Ergens in mij, op een plekje waar ik niet goed bij kan, zit nog dat onwrikbare vertrouwen in een goed einde. Misschien heb ik te veel Disneyfilms gezien, maar tegen alle logica in, kan ik nog niet geloven dat die allerlaatste poging slecht zal aflopen.

De toekomst
Ik zal moeten accepteren dat ik nooit dat tweede streepje zal zien. Nooit mijn ouders en schoonouders het prachtige nieuws kan vertellen. Nooit die eerste echo met dat kloppende hartje. Nooit samen een naam verzinnen. Nooit meemaken hoe het nou is om hoogzwanger te zijn, gaan je tieten dan echt jeuken? Nooit de heftige ervaring van het bevallen, nooit die mooie kraamperiode. Nooit zien hoe hij of zij op mij lijkt, of juist op mijn vriend. Nooit samen op bezoek bij opa en oma. Mijn lievelingsboeken voorlezen. School, op kamers, allemaal niet. En nooit kleinkinderen. Wie komt er nog bij mij op bezoek als ik oud ben?


Plek aan tafel en in hart
Gelukkig hebben we inmiddels een plan B geformuleerd. We zijn onlangs naar een informatieavond over pleegzorg geweest. Tijdens die avond begon ik me bijna schuldig te voelen over al onze pogingen om zwanger te raken. Waarom zouden we zoveel tijd en moeite steken in het maken van een kind, terwijl de pleegzorg zo hard op zoek is naar ouders die een plekje vrij hebben aan hun tafel en in hun hart? Het liefste zou ik ons nu meteen inschrijven. Op aanraden van de organisatie en ook onze arts maken we eerst het IVF traject af, om de onvervulde kinderwens te verwerken. Al vraag ik me wel oprecht af of dat kan. Of je ooit kunt zeggen: nu doet het geen pijn meer. We zullen het zien.

Dit is mijn verhaal. Dit is hoe ik het ervaar, voor andere vrouwen kan dat heel anders zijn. Waarom ik dit wil delen, ik weet het niet precies. Misschien om even, juist op Moederdag, ook een plekje voor ons te creëren, de vrouwen die geen moeder mochten worden.

 

Door Geertje Claessen