OLS: hoogfeest van de Limburgse schutters

  • Het draait zondag weer om deze eer: D'n Um.
Aan de Belgische Maaskant staan de schietbomen te wachten op 146 schutterijen uit de beide Limburgen. Schutterij Sint-Servatius Raam is zondag 1 juli gastheer voor de editie 2018 van het Oud-Limburgs Schuttersfeest.

Kleurige uniformen, stoer marcherende schutters, stralende koninginnen in schitterende jurken, statige keizers en koningen behangen met zilver, schetterende klaroenen, roffelende trommen, vliegende vaandels, knallende buksen, vertederende bordjesdragers die hun uiterste best doen om met de ‘grote’ schutters in de pas te blijven lopen...

Alles wat de Limburgse cultuur aan kleur en warmte te bieden heeft, komt zondag 1 juli op één plek bij elkaar: op het OLS-terrein in Ophoven/de Raam, aan de Belgische Maaskant.

Het Oud-Limburgs Schuttersfeest is niet alleen het hoogfeest van de schutterswereld in de beide Limburgen, het is ook een van de grootste publieksevenementen in de regio. Gemiddeld genomen zijn er op een OLS-terrein zo’n 150 schutterijen actief, op de vingers gekeken door - ook alweer gemiddeld - 35.000 tot 45.000 belangstellenden.

Voor de ‘kenners’ is de schietwedstrijd ongetwijfeld het belangrijkste onderdeel van het programma. Zestallen die schieten op bölkes - niet echt bolletjes, maar blokjes - van 1,5 bij 1,5 centimeter, als het écht spannend wordt nog wat lastiger op bölkes van 1 bij 1 centimeter.

Spanning
Voor de liefhebbers is de spanning slopend. Meteen al komende zondag, want dan wordt beslist wie er volgende week zaterdag (7 juli) terug mag komen voor het ‘uitschieten’ van de wedstrijd, met als inzet: D’n Um. De trofee die zegt:  Veer/weej höbben um... Waarbij dat 'um' staat voor de overwinning en het recht om het OLS in 2019 te organiseren.

Wie het niet zo heeft op dat knallen, of ene beetje een stijve nek krijgt van het loeren naar die piepkleine  bölkes  hoog boven op de schietpalen, hoeft zich op het OLS-terrein echter beslist niet te vervelen.
   
Neem een duik in het rijke kleurenpalet van d’n Awwe Limbörger, en geniet van de grote variatie aan uniformen, van de bielemèn met hun lange nepbaarden, van de marketentsters met hun mandjes vol spijs en drank, van de commandanten en tamboer-maîtres met hun strakke gezichten, van de glimlachende koninginnen. Luister naar de muzikale prestaties van de muziekkorpsen, geniet van de verbetenheid waarmee de - vaak zeer jeugdige - solisten aan de vakjury het beste laten horen wat ze in huis hebben. Laat de schutterijen in een uren durende bonte optocht aan u voorbij trekken, dwaal rond langs de diverse wedstrijdterreinen. Dan nog een hapje en een drankje erbij - ervaar dat schutters houden van het goede leven - en het dagje uit is compleet.

Schuttersnest Kinrooi
De gemeente Kinrooi - waarvan ook Ophoven en het gehucht de Raam deel uitmaken - is een echt ‘schuttersnest’. Het allereerste Oud-Limburgs Schuttersfeest - al heette het toen officieel nog niet zo - werd in 1876 gehouden in Kessenich, óók een deelgemeente van Kinrooi. 

De editie 2018 van het OLS is alweer de negende die op het grondgebied van die gemeente plaatsvindt. Er is dus ervaring genoeg voorhanden als het gaat om de organisatie van het grootste Limburgse schuttersspektakel, niet alleen bij de gemeente maar ook bij de schutterijen. 

Op dit moment zijn er in de gemeente Kinrooi nog zeven schutterijen actief. In het verleden moeten dat er meer geweest zijn, zegt Hubert van Eygen, die zich verdiept heeft in de geschiedenis van zijn gemeente. "Maar van lang niet al die schutterijen zijn nog gegevens voorhanden.” Veel van die schutterijen moeten net als die van Raam - in ieder geval haar voorloper - in de loop van de 17de eeuw zijn opgericht. Dat geldt in ieder geval voor Sint-Martinus Kessenich (1617). Ook in Kinrooi en Molenbeersel was er in 1680 al een schutterij.

Bekend is dat er op 3 mei 1934 ‘op de Raam’ een schuttersfeest werd georganiseerd met negen deelnemers: Sint-Martinus en de Breidelzonen uit Kessenich, Sint-Lambertus, Sint-Hubertus en Sint-Martinus uit Molenbeersel, Sint Catharina Beek, Sint-Servatius Raam en de - inmiddels verdwenen - schutterijen uit Tongerlo en ’t Hasselt. Ook Geistingen, de dorpskern die al heel lang een twee-eenheid vormt met Ophoven, heeft ooit een schutterij gehad.


Eeuwenoude geschiedenis
Schutterij Sint-Servatius Raam, vorig jaar de trotse winnaar van het OLS en dit jaar dus de - al even trotse - organisator, heeft een lange en achtenswaardige geschiedenis achter de rug.

De eerste melding van een schutterij in Ophoven - Raam was een gehucht van die voormalige gemeente - dateert uit het begin van de 17de eeuw. Er bestaat een oorkonde uit 1616 waarin Johannes Reijnders wordt aangesteld als kapitein van die schutterij. Er zouden daarna nog vier kapiteins uit dezelfde familie volgen, tot 1844. Het Reijndershuis aan de Maasstraat in Ophoven wordt nog steeds - inmiddels al acht of negen generaties - door die familie bewoond.

Schutterij Sint-Servatius duikt in de 18de en 19de eeuw nog bij herhaling op in de archieven. Maar bij de start van de Eerste Wereldoorlog is het afgelopen. De activiteiten van de schutterij worden gestaakt, het koningszilver en het vaandel worden bij de gemeente ingeleverd. En na de oorlog is alles verdwenen… De vlag wordt later teruggehaald uit Maaseik, waar ze wordt meegedragen door het brouwersgilde. Maar van het zilver is tot op de dag van vandaag geen spoor teruggevonden.

Voetballen of schieten?
Al vóór de Eerste Wereldoorlog behoren de boeren uit het gehucht de Raam tot de gulste donateurs van de schutterij. Na de oorlog komen diezelfde mensen opnieuw samen om te bezien of er wellicht een nieuwe vereniging opgericht zou kunnen worden. In eerste instantie wordt er nog getwijfeld: een voetbalclub, of toch liever weer een schutterij? Uiteindelijk valt de keuze op dat laatste. In februari 1952 wordt de stichtingsakte opgemaakt.

Een van de opmerkelijkste aspecten van die akte: er is vastgelegd dat de officiële vestigingsplaats van de heropgerichte schutterij tot in de eeuwigheid het gehucht de Raam zal blijven. Hoewel dat gehucht slechts een handjevol boerderijen telt, presenteert schutterij Sint-Servatius zich vandaag de dag nog altijd als ‘die van de Raam’.

Opnieuw oorlog
De heropgerichte schutterij doet precies wat schutterijen zoal plegen te doen. Vooral schieten, dus. En natuurlijk feestvieren. Tot de Tweede Wereldoorlog roet in het eten gooit. Deze keer besluitt voorzitter H. Aengeveld, door ervaring wijs geworden, de buks, het vaandel en alle archiefstukken van de vereniging op zijn boerderij te verstoppen. Na de oorlog is de herstart dan ook een fluitje van een cent. Bij de oprichting van de Schuttersbond Maas en Kempen is Sint-Servatius een van de eerste tien leden.

In de jaren daarna weten de schutters uit Ophoven/de Raam heel wat prijzen in de wacht te slepen. Daaronder ook enkele ereprijzen - een derde plaats, een zevende - bij d’n Awwe Limbörger. In 2017 bereiken ze de schuttershemel met het mooiste dat een Limburgse schutterij kan overkomen: de winst bij die Awwe Limbörger, en dus het gastheerschap van de editie 2018.

Het Oud-Limburgs Schuttersfeest start zondag om 10.00 uur traditiegetrouw in de feesttent met de protocollaire ontvangst van de genodigden en het winnende zestal van het vorige OLS, het zestal van ‘gastheer’ schutterij Sint-Servatius Raam. Daarna ziet het programma er als volgt uit:

- 11.30 uur: ceremoniële opening op het paradeterrein. De gouverneurs van de beide Limburgen nemen de parade af, de vlaggen worden gehesen en de volksliederen worden gespeeld.
- 12.00 uur: openingstoespraken in de feesttent, onder meer door de gouverneurs van de beide Limburgen en de president van de OLS-Federatie. Het openingsgebed wordt uitgesproken, en er wordt een heildronk uitgebracht op de beschermheren van het OLS, koning Willem-Alexander van Nederland en koning Filip van België. Aansluitend lossen de prominenten de openingsschoten.
- 12.20 uur: start van de terreinwedstrijden: muziek (korpsen en solisten), exercitie, de strijd om de mooiste koningen en koninginnen, de modelste generaals en zo verder.
- 13.30 uur: vertrek van de optocht, waaraan 146 schutterijen uit de beide Limburgen deelnemen.
- 16.40 uur: start van de schietwedstrijden. Het schieten gaat door tot het te donker wordt, of tot er nog ongeveer dertig zestallen in de strijd zijn. De resterende zestallen komen op zaterdag 7 juli terug voor het ‘uitschieten’ van de wedstrijd.

> > Meer weten over het Oud-Limburgs Schuttersfeest 2018 in Ophoven/de Raam? Neem dan een kijkje op www.ols2018.eu. Daar vindt u alle informatie over de bereikbaarheid van het OLS, parkeren, de inrichting van het wedstrijdterrein, de deelnemers en het omlijstende feestprogramma.

Door Guus Urlings