Jubileumjaar Stichting Limburgse Kastelen: 'Beschouw ons als een erfgoeddenktank'

Katrien de Vos bij huize De Dael in Nuth. Het complex uit de zeventiende en achttiende eeuw ligt vlakbij kasteel Reijmersbeek. Afbeelding: Luc Lodder

Stichting Limburgse Kastelen bestaat vijftig jaar. De vrijwilligersorganisatie draagt bij aan het behoud van de kastelen in deze provincie.

Hoe zorg je ervoor dat ook de komende generaties van kastelen en landschappen kunnen genieten? Dat is een van de opdrachten die de Stichting Limburgse Kastelen zichzelf stelt. Geen eenvoudige opgave want in deze provincie zijn tussen 1000 tot 1800 ongeveer 265 kastelen gebouwd. Ongeveer een derde daarvan is verdwenen. De nog bestaande bouwwerken doen dienst als woondomein, hotel-restaurant of museum.

Elk historisch bouwwerk is anders en heeft z’n eigen karakter. Als de eigenaar of exploitant er iets mee wilt, dan vergt dat maatwerk, weet Katrien de Vos uit Ubachsberg, vicevoorzitter van de vrijwilligersorganisatie die morgen het vijftigjarig jubileum viert.

Erfgoeddenktank
De stichting is daarom steeds op zoek naar kennis en samenwerking om de kastelen te beschermen, te renoveren en draagvlak te creëren. "Beschouw ons als een erfgoeddenktank. Sommige kastelen zijn al generaties in het bezit van dezelfde familie. Er kan een moment komen dat iemand dat bezit steeds meer beschouwt als een molensteen om de nek. Daar proberen we te helpen. Zo zijn er talloze vraagstukken."

De kastelenstichting telt tien bestuursleden die elk een bepaald specialisme hebben op gebied van historisch erfgoed. Katrien de Vos: "We proberen onze gelederen te versterken met mensen die iets aanvullends bieden. Dat is nodig, want we worden ouder en dat kan de continuïteit van ons werk bedreigen."

De kastelenstichting presenteert regelmatig een naslagwerk. Zo werden alle 265 Limburgse kastelen beschreven. In 2013 was er een historische uitgave over de samenhang tussen kastelen en het landschap daaromheen.
"Kennis van het landschap is van belang. Omdat je zo ook een heleboel aan de weet komt over de mensen die er wonen of woonden, hun leven en hun gebruiken. Een voorbeeld. In het zuiden van Limburg zijn de boerenbedrijven die je vaak bij kastelen ziet redelijk kleinschalig. Dat komt door het heuvellandschap dat zorgt voor een natuurlijke begrenzing. Het noorden van de provincie, dat vlak is, heeft daarentegen juist grotere ondernemingen."

Infrastructuur
Ook voor dit jubileumjaar heeft de stichting een boek samengesteld. Daarin worden zes casussen beschreven wat de veranderende infrastructuur (denk aan de aanleg van wegen en sporen, de komst van gebouwen, industrieterreinen en waterwegen) heeft betekend voor deze kastelen en het landschap dat eromheen ligt.

Door Marcel de Veen