De staatssecretaris zegt: 'Jullie mogen toch blijven.' Is dat uniek?

Afbeelding: EPA

Op het aller-, allerlaatste moment gebruikte staatssecretaris Mark Harbers zaterdagmiddag zijn zogenoemde 'discretionaire bevoegdheid' zodat Lili en Howick toch in Nederland mogen blijven. Hoe opmerkelijk is dat?

Het antwoord op die vraag is dubbel: ja en nee.

Maar eerst: wat is die discretionaire bevoegdheid? Dat is de 'macht' van de staatssecretaris van asielzaken om in individuele asielzaken hoogstpersoonlijk een beslissing te nemen. Een laatste redmiddel dus. Het zijn zaken waarin een verblijfsvergunning volgens de regels al is afgewezen, maar die vanwege 'schrijnendheid' toch op het bureau van de staatssecretaris belanden. Vaak zijn het zaken die worden aangedragen door burgemeesters of kamerleden, maar IND-ambtenaren kunnen ook zelf zaken aandragen. Doorgaans gaat het om ingewikkelde, schrijnende  zaken waarin medische omstandigheden een rol spelen. De staatssecretaris krijgt een advies van zijn ambtenaren, maar beslist zelf. Voormalig staatssecretaris Teeven vertelde in een interview dat hij de dossiers vaak 's avonds thuis op de bank na een wedstrijd van Ajax.

Lees ook: Moeder Lili en Howick: 'Mijn kinderen blijven waar ze thuishoren'

Het antwoord is nee
Dan het antwoord op de vraag: nee, het is niet opmerkelijk dat de staatssecretaris zijn bevoegdheid heeft gebruikt. Dat doet hij namelijk heel vaak. Harbers deed het in de ruim tien maanden dat hij in het kabinet zit naar verluidt al tientallen keren. Zijn voorganger Klaas Dijkhoff (VVD, 2015-2017) gebruikte zijn bevoegdheid 240 keer, Fred Teeven (ook VVD, 2012-2015) deed het 300 keer, Gerd Leers (CDA, 2010 tot 2012) deed het 80 keer en Rita Verdonk (VVD, 2003-2006) zelfs  1100 keer.

Het antwoord is ook ja
Maar het antwoord op de vraag is ook 'ja'. Want dat een politicus zijn bevoegdheid pas zo op het allerlaatste moment gebruikt is wel bijzonder. Waren Lili en Howick niet weggelopen dan hadden ze op het tijdstip dat Harbers ze besloot te laten blijven al in het vliegtuig naar Armenië gezeten. 

Beslissingen lijken op willekeur
Uit onderzoek van het AD in 2016 bleek dat er nauwelijks een peil op te trekken is wanneer een staatssecretaris wel of niet  zijn discretionaire bevoegdheid gebruikt om alsnog een verblijfsvergunning te verlenen. Tientallen dossiers die deze krant bekeek, leken vaak sterk op elkaar. Het was onduidelijk waarom de een wel en de ander niet mocht blijven. De Kinderombudsman sprak toen al van 'de schijn van willekeur'.  Andere deskundige stellen dat dat juist de kracht is: de staatssecretaris kan helemaal op eigen houtje beslissen.

Lees ook: Kinderombudsvrouw 'ongelooflijk blij' dat Lili en Howick in Nederland mogen blijven

Door AD/Cyril Rosman