Lenen voor studie toch duurder

Studentenprotest tegen leenstelsel Afbeelding: ANP

De rente op studieleningen gaat gewoon omhoog. Tegelijkertijd neemt het politieke ongemak over het leenstelsel toe. Al wordt terugdraaien een steeds duurdere grap.

CDA-leider Sybrand Buma maakte gisteren aan alle hoop een einde. Hij staat achter zijn handtekening onder het regeerakkoord en dus wordt de rente op studieleningen voortaan niet meer vijf jaar, maar tien jaar vastgelegd. Dat betekent in de praktijk dat studenten na hun studie maandelijks méér geld moeten terugbetalen.

Hij negeert daarmee zijn eigen partijcongres, maar dat kan volgens Buma amper een verrassing zijn. ,,Als coalitiepartij kun je nooit op een achternamiddag zeggen: we willen het anders.’’ Niet dat Buma dat überhaupt geprobeerd heeft. ,,Ik ga niet iets inbrengen waarvan ik bij voorbaat weet dat het niet lukt.’’

Het ongemak over het leenstelsel neemt in Den Haag toe. Van de beloofde investering in onderwijs is weinig terechtgekomen en er zijn zorgen over ‘leenangst’ die mbo’ers en havisten ervan weerhoudt te studeren. Ook de renteverhoging, die het leenstelsel voor de toekomst betaalbaar moeten houden, roept bij weinigen enthousiasme op. Zelfs niet in het kabinet: ,,Het is niet mijn favoriete maatregel’’, zei minister van Onderwijs Ingrid van Engelshoven vorige maand nog.

Lenen voor studie toch duurder
Sybrand van Haersma Buma (CDA) tijdens het wekelijkse vragenuurtje in de plenaire zaal van de Tweede Kamer. Foto: ANP

Politieke deal

Sinds september 2015 krijgen studenten die aan hun studie beginnen geen basisbeurs meer, maar moeten zij hun studiebeurs lenen. Dat is het gevolg van een politieke deal tussen toenmalige regeringspartijen VVD en PvdA en oppositiepartijen D66 en GroenLinks.

Coalitiepartijen CDA en ChristenUnie waren altijd al tegen het leenstelsel, maar slaagden er aan de formatietafel niet in die maatregel ongedaan te maken. CU-leider Gert-Jan Segers heeft de moed nog niet opgegeven: bij de Algemene Politieke Beschouwingen in september noemde hij de schuldenlast voor jongeren al ‘een molensteen om de nek van onze jongste generatie’. Onlangs ging hij in de Volkskrant een stap verder: ,,Wat ons betreft heeft het leenstelsel zijn langste tijd gehad.’’ Zo stellig durft Buma nog niet te zijn: ,,Dat is niet mijn stijl.’’ Hij staat voor zijn handtekening. ,,Maar ik weet wel hoe men er in de partij over denkt’’, zegt hij, vooruitlopend op het volgende verkiezingsprogramma.

11,2 miljard

Probleem is wel dat hoe langer het leenstelsel bestaat, hoe duurder de afschaffing wordt. Hoewel studenten altijd al konden bijlenen, is de nationale studieschuld sinds de invoering van het leenstelsel flink opgelopen. In 2017 stond de teller op een record van 11,2 miljard euro.

Alleen al daarom wordt het ieder jaar moeilijker om de basisbeurs weer in te voeren. Want behalve dat studenten dan weer een beurs als gift zouden krijgen, zullen de schulden van de generatie die met het leenstelsel te maken kreeg ook moeten worden kwijtgescholden.

De studentenorganisaties ISO en LSVb hebben hun blik al verlegd naar de Eerste Kamer. Als de senaat alsnog een streep door de renteverhoging zet, is de eerste slag gewonnen in de strijd om het leenstelsel weer af te schaffen, redeneren zij.

Door AD / Hanneke Keultjes en Laurens Kok