Verzet tegen leenstelsel neemt toe: ‘Asociale stelsel moet van tafel’

Studenten lenen voor hun studie. Afbeelding: Lex van Lieshout ANP XTRA

Het sociaal leenstelsel, waardoor studenten geld moeten lenen om hun studie en levensonderhoud van te betalen, stuit op steeds meer politiek verzet. Maar het huidige kabinet heeft afgesproken de vervanger van de eerdere basisbeurs te behouden.

Afgelopen weekend stelde Tweede Kamerlid Zihni Özdil van GroenLinks in een interview met Trouw dat het controversiële studievoorschot van tafel moet. Sinds 2015 krijgen studenten geen basisbeurs meer, maar moeten zij het volledige bedrag lenen en later terugbetalen. Saillant: GroenLinks-leider Klaver was in 2014 als Kamerlid een van de architecten van het huidige leenstelsel.

Özdil nu: ,,Ik hoop dat binnen afzienbare tijd dit asociale stelsel de prullenbak in kan, en dat het onderwijs weer een recht wordt in plaats van een product waar je geld voor moet lenen.’’

Het pleidooi van Özdil slaat naar eigen zeggen aan binnen zijn eigen fractie en afgelopen weekend sloten via sociale media verschillende lokale en regionale GroenLinks-politici zich bij hem aan. Zo noemt Anouk Gielen, Statenlid in Noord-Holland, het ‘tijd om het schuldenstelsel vaarwel te zeggen’. En Daan Moerkerk, raadslid in Nijmegen, pleit voor ‘gelijke kansen voor iedereen’.

Verzet tegen leenstelsel neemt toe: ‘Asociale stelsel moet van tafel’
Tweede Kamerlid Zihni Özdil. Foto: ANP

Ook buiten GroenLinks zijn er twee regeringspartijen die het leenstelsel helemaal niet zien zitten: het CDA en de ChristenUnie. ,,We hebben tijdens de onderhandelingen over Rutte III afschaffing er niet doorgekregen’’, vertelt ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers. ,,Daar is wel wisselgeld voor gekomen, zoals halvering van het collegegeld voor eerstejaars. Maar begrijpt u me goed: wat ons betreft heeft het leenstelsel zijn langste tijd gehad.’’

Manifest

Volgens Segers werkt zijn partij met verschillende jongerenorganisaties aan een manifest waarin afschaffing van het leenstelsel ook aan de orde komt. CDA’er Harry van der Molen vindt dat overbodig. ,,We kunnen wel met manifesten blijven strooien, maar we moeten gewoon van die shit af. Het is bemoedigend om te zien dat GroenLinks nu ook onze kant op komt.’’

Een woordvoerder van GroenLinks wijst erop dat op het laatste partijcongres een motie is aangenomen én omarmd die de top oproept alternatieven voor het sociaal leenstelsel te onderzoeken. ,,De uitslag van dat onderzoek zal er vóór de zomer liggen.’’ De zegsman weigert desgevraagd aan te geven of Tweede Kamerlid Özdil afgelopen weekend voor zijn beurt heeft gesproken.

De vraag is ook wat de PvdA zal doen, de andere oppositiepartij die invoering van het leenstelsel eerder steunde als onderdeel van het Kabinet-Rutte II.

Voorwaarden

Een PvdA-woordvoerder zegt nu: ,,De PvdA stelde destijds twee voorwaarden aan het leenstelsel: ten eerste geen financiële drempel voor wie naar hoger onderwijs kan en wil, en ook moet de onderwijskwaliteit verbeteren.”

Tot nu toe bleek uit onderzoek geen duidelijk negatief effect op de toegankelijkheid van het hoger onderwijs, constateert de partij. ,,Verder is er mondjesmaat geïnvesteerd, maar dat is niet genoeg. Het geld klotst nu tegen de plinten, maar het kabinet houdt de hand op de knip. Dat is onacceptabel.”

Ook stelt de PvdA ‘fel tegenstander’ te zijn van de renteverhoging op studieleningen die dit kabinet voorstelt. ,,Alle druk is nodig om dit onfrisse én onnodige voorstel van tafel te krijgen.”

Door Edwin van der Aa