Duizenden basisscholieren krijgen verkeerd schooladvies

Bron © AD/ANP

Afbeelding: ANP

Enkele duizenden basisscholieren hebben een advies voor het voortgezet onderwijs gekregen dat mogelijk te hoog gegrepen is. Dat heeft het onderwijsministerie bekendgemaakt. Er moet opnieuw naar deze beoordelingen worden gekeken. De testen hoeven niet opnieuw door de scholieren te worden gemaakt.

Er deden dit voorjaar 175.000 kinderen een eindtoets. De uitkomst van zo’n toets kan ertoe leiden dat het eerdere advies van de leerkracht, dat leidend is, alsnog naar boven toe wordt aangepast. Bij de beoordeling van 20.000 van deze toetsen zijn fouten gemaakt. In de meeste gevallen maakten deze fouten niet uit voor het advies, maar een nog onbekend aantal kinderen moet er toch rekening mee houden dat ze bijvoorbeeld toch beter niet naar het vwo kunnen, maar naar de havo.

‘Vervelende situatie’

De fouten werden niet gemaakt bij de beoordeling van de Cito-toetsen (de helft van alle toetsen), maar bij de beoordelingen van de toetsen aangeboden door de andere aanbieders: IEP Eindtoets, ROUTE 8, Dia-eindtoets of AMN Eindtoets (samen de andere helft van alle toetsen). De oorzaak voor het probleem ligt niet bij de toetsaanbieders zelf, aldus het ministerie.

Door een verkeerde verwerking bij onafhankelijke experts is bij 11 procent van alle groep 8-leerlingen in Nederland een onjuist schoolniveau uit de eindtoets gekomen, meestal te hoog. Maar lang niet alle kinderen die een onjuiste uitslag kregen van de toets, hebben dus ook een verkeerd advies gekregen omdat het oordeel van de leerkracht erg zwaar weegt.

Alternatieve toets

Ruim 178.000 leerlingen in het laatste jaar van de basisschool maakten in april één van de eindtoetsen. Meer dan 75.000 legden een alternatieve toets af. Van alle groep 8’ers hebben er 18.288 een te hoog advies gekregen, 1566 te laag. Alleen leerlingen die praktijkonderwijs of vmbo basis op hun uitslagenformulier zagen staan, hebben kans dat dat advies te laag is. Zij hadden eigenlijk vmbo basis/kader moeten krijgen.

Niet overal in Limburg foute adviezen

Lang niet alle Limburgse basisscholen die een eindtoets van Route 8, DIA, IEP of AMN gebruikten, kregen verkeerde adviezen. Maar op basisschool de Springbeek in Hout-Blerick ging het bij zeven leerlingen wel fout. Ze deden hier de Route 8-toets: „We hebben gesprekken gehouden met de ouders omdat het schooladvies lager was dan het advies van Route-8”, vertelt directeur Lisette Huinck. „In drie of vier gevallen is het advies naar boven bijgesteld. Vandaag moesten we vertellen dat we toch weer om de tafel moeten om het advies opnieuw te bekijken.”

Eenzelfde situatie was er bij de Kleine Wereld in Vaals: „Heel vervelend, maar we waren niet verbaasd. De adviezen van DIA waren al aan de hoge kant”, zegt Madelon Delaere, intern begeleider bij De Kleine Wereld. Voor zes kinderen bleek dat de uitslag verkeerd was berekend. De ouders zijn schriftelijk ingelicht.

Ook bij basisschool St. Ursula in Kerkrade wordt volop gebruikgemaakt van DIA-toetsen. Adjunct­directeur Raoul Deckers vertelt dat alle ouders en leerlingen inmiddels zijn ingelicht, maar dat de foutief berekende uitslagen geen gevolgen zullen hebben. „Alle schooladviezen zijn immers al gegeven en daar blijven we bij.”

Deze fout heeft vooral impact op de leerlingen die een hoger toetsadvies kregen. Hoewel de leerlingen vóór het maken van de toets al een schooladvies van hun meester of juf kregen, kan dat nog worden bijgesteld als ze op de eindtoets hoger scoren. Die leerlingen hoorden op 15 mei de uitslag en waren blij dat ze tóch een beter advies kregen na de toets. Op sociale media zijn de joelende berichten van trotse ouders te vinden. Zij hebben bijvoorbeeld zwart op wit dat hun kind geen vmbo-t maar havo aankan of geen havo maar vwo.

Bijstellingen

Hoewel een deel van de achtstegroepers nog op een gesprek over een aanpassing van het schooladvies wachtte, hadden anderen al groen licht om tóch een niveau hoger te proberen. Die bijstellingen blijken echter onterecht. Dat kan al gevolgen hebben voor de aanmelding van leerlingen op middelbare scholen.

Er blijkt een rekenfout te zijn gemaakt. Om het niveau van alle toetsen gelijk te trekken en een passend advies te kunnen geven, worden alle vragen tegen elkaar afgewogen. De uiteindelijke scores worden na die weging pas bepaald. De Expertgroep Toetsen PO, een onafhankelijk adviesorgaan van het ministerie Onderwijs, heeft niet met de juiste waarden gerekend, waardoor de adviezen van de IEP, Route 8, AMN en DIA per ongeluk te hoog zijn uitgevallen. De toetsaanbieders treffen geen blaam, aldus de brief. Leerlingen die de Centrale Eindtoets, voorheen Cito, hebben gemaakt, hoeven niet voor een fout te vrezen.

Duizenden basisscholieren krijgen verkeerd schooladvies
Tienduizenden leerlingen kregen een te hoog advies na het maken van de eindtoets. Foto: ANP

Minister Arie Slob (Onderwijs) betreurt de fout. ,,Dit is een buitengewoon vervelende situatie, in eerste instantie natuurlijk vooral voor de geraakte groep 8-leerlingen en hun ouders, maar ook voor alle leerkrachten en scholen die hierbij betrokken zijn. Zowel de basisscholen die de schooladviezen opstellen en nu mogelijk een tweede keer moeten heroverwegen, als de middelbare scholen die leerlingen mogelijk anders moeten plaatsen.”

Op sociale media spraken groep 8-leerkrachten de afgelopen dagen al hun verbazing uit over de ‘bizar’ hoge resultaten van hun leerlingen. Zij constateerden dat de leerlingen gemiddeld bijna een havo-advies haalden, terwijl meer dan de helft van de achtstegroepers naar het vmbo gaat. De leraren spreken van ‘flinke uitschieters’ onder de leerlingen en concluderen dat de norm dit jaar wel erg ‘soepel’ is. Eén leerkracht meldt zelfs dat de helft van haar klas hoger dan het advies scoorde. Een aantal heeft geen enkele leerling met een lager resultaat.

Onderzoek

Ook het ministerie van Onderwijs ontving dergelijke klachten en besloot een onderzoek in te stellen. De ‘opvallende’ toetsadviezen waren afzonderlijk wel te verklaren, maar het waren er te veel. Ouders en scholen worden de komende dagen verder geïnformeerd over hoe deze fout wordt hersteld. Sommige adviezen die al naar boven zijn bijgesteld, moeten worden teruggedraaid.

De leraren vrezen voor ‘pittige’ gesprekken met ouders. Want wat als ze het advies niet naar boven willen bijstellen, omdat ze denken dat de leerling het helemaal niet aan kan? Sinds afgelopen weekend is op het ministerie van Onderwijs spoedoverleg gevoerd. De basis- en middelbare scholen zijn zojuist geïnformeerd. De website van aanbieder Route 8 ligt er al uit.

Teleurgesteld

GroenLinks noemt de fout ‘heel vervelend’ en heeft een debat aangevraagd. ,,Kinderen en ouders weten nu niet waar ze aan toe zijn. En ze zijn teleurgesteld omdat eerder hun advies naar aanleiding van de eindtoets juist naar boven is bijgesteld”, reageert Kamerlid Lisa Westerveld. De partij eist dat de minister zo snel mogelijk duidelijkheid biedt aan de kinderen, ouders en scholen. Ook wil ze een discussie over de waarde van de eindtoets. Westerveld: ,,Die weegt zo zwaar in het eindoordeel van basisscholen en is zo bepalend voor de toekomst van jonge kinderen. Moeten we dit nog willen?”

Ook D66-Kamerlid Paul van Meenen is ontstemd. ,,De toets levert al te veel stress op. Het schooladvies is bepalend en dat is maar goed ook.”

In een brief aan de Tweede Kamer schrijft minister Slob dat dit incident bewijst dat de huidige manier van adviseren ‘buitengewoon complex en daarmee kwetsbaar is’. De minister was al van plan het systeem aan te passen, maar laat het incident nu eerst onderzoeken. Voor de zomer hoopt hij de informatie te hebben.

Door Redactie