Staatssecretaris Harbers treedt af na fouten met asielcijfers

Afbeelding: ANP

Staatssecretaris Mark Harbers (VVD, Asiel) heeft dinsdag tijdens een debat in de Tweede Kamer zijn ontslag ingediend. Aanleiding is het weglaten van cijfers van ernstige misdrijven door asielzoekers in een vorige week vrijgegeven rapport.

De Kamer is niet goed geïnformeerd, erkent Harbers. Hij houdt vol dat van boze opzet geen sprake was, maar wil wel „de volle verantwoordelijkheid” nemen voor de gemaakte fouten.

Harbers had eerder op de dag al gehint op een mogelijk aftreden. Hij zei er van uit te gaan dat het debat waarin hij verantwoording moest af leggen over de fout, zijn laatste zou zijn.

Tijdens het debat werd duidelijk dat de Tweede Kamer zich grote zorgen maakt over het verzwijgen van onwelgevallige zaken op het ministerie van Justitie en Veiligheid. De oppositie, maar ook regeringspartijen CDA en D66, wezen erop dat het departement vóór het weglaten van ernstige misdrijven uit de misdaadcijfers van asielzoekers al vaker de fout inging.

Staatssecretaris Harbers treedt af na fouten met asielcijfers
Foto: ANP

De staatssecretaris raakte in de problemen door cijfers van incidenten waarbij asielzoekers betrokken waren. In die cijfers waren zeer ernstige incidenten zoals (pogingen) moord en doodslag, mishandelingen en zedendelicten ondergebracht onder het kopje ‘overige’. Hierdoor was het niet lezen in het overzicht dat het om deze vormen van criminaliteit ging. En dat terwijl de politie die cijfers wel apart had aangeleverd, zo bracht De Telegraaf aan het licht.

Lees ook: Ministerie ‘verdoezelt’ zware misdrijven door asielzoekers

Het was voor het eerst dat hij zulke cijfers verstrekte, na lang aandringen van veel partijen. Meerdere ambtenaren hebben herhaaldelijk gewaarschuwd dat de weergave van de misdaadcijfers niet in de haak was. Maar naar hen is niet geluisterd, zegt Harbers. Hij had de Kamer eerder ten onrechte verteld dat de misser over het hoofd was gezien.

Niet bewust

Er is volgens de staatssecretaris „geen aanwijzing om te denken dat dit met een bewuste bedoeling is gebeurd”.

PVV-leider Geert Wilders gelooft daar niets van. Hij sprak tijdens het debat van „pure misleiding” door het „door en door verrotte ministerie”. Ook CDA’er Madeleine van Toorenburg vreest boze opzet. Ze denkt ook dat de ambtenaren niet zomaar uit zichzelf op de gedachte komen onwelgevallige zaken onder het tapijt te vegen. „Waarom voelt men de druk om het zo te doen?”

Staatssecretaris Harbers treedt af na fouten met asielcijfers
Foto: ANP

Keer op keer

D66-Kamerlid Maarten Groothuizen benadrukte dat het niet het eerst schandaal op Justitie en Veiligheid is met een bewindspersoon van VVD-huize. „Het zijn keer op keer fouten die VVD’ers de kop hebben gekost”, zei hij refererend aan de gewezen ministers Ivo Opstelten en Ard van der Steur en staatssecretaris Fred Teeven. Hij wil van Harbers weten wat „het kabinet doet om te voorkomen dat we hier binnenkort opnieuw staan en de volgende bewindspersoon onder vuur ligt”.

Tegelijkertijd reageerde Groothuizen fel op de kritiek van Wilders, die de criminaliteit door asielzoekers breed uitmat. „Ik weiger een hele groep negatief weg te zetten als sommigen verkeerde dingen doen.”

Wilders betichtte de regeringspartijen ervan dat zij hebben geprobeerd het debat over de affaire over de Europese verkiezingen van donderdag heen te tillen. Het geplande debat was inderdaad geschrapt, maar de coalitie spreekt tegen dat dat met het oog op de verkiezingen was.

Harbers rekent zichzelf aan dat hij niet heeft gevraagd wat er onder de verhullende noemer ‘overig’ was geschaard vóór de misdaadcijfers naar de Kamer werden gestuurd. Toen aan het licht kwam dat daaronder ernstige misdrijven vielen, had hij moeten doorvragen of dat bekend was en daar bewust voor was gekozen.

Vierde keer

Harbers is de vierde VVD’er die de afgelopen jaren is gesneuveld op het ministerie van Justitie en Veiligheid, dat in 2010 juist op aandringen van de VVD werd opgetuigd. De ministers Ivo Opstelten en Ard van der Steur en staatssecretaris Fred Teeven gingen hem voor.

De 50-jarige Harbers werkt al jaren aan het Binnenhof. De econoom was jarenlang de rechterhand van VVD-minister Gerrit Zalm en kwam in 2009 in de Kamer. Daar maakte hij vooral naam als financieel specialist.

Bij het aantreden van het derde kabinet-Rutte in 2017 kreeg Harbers de beruchte portefeuille Asielzaken. De klus werd nog bemoeilijkt door de grote onenigheid tussen de vier regeringspartijen over bijvoorbeeld het kinderpardon. Harbers moest in januari onder druk van de drie coalitiepartners slikken dat honderden kinderen die Nederland eigenlijk hadden moeten verlaten, toch mochten blijven.

Door Redactie