‘Jullie hebben hem vermoord. Ons gezin is verwoest’

Bron © AD

Voormalig France Télécom-ceo Didier Lombard spreekt tijdens de rechtszaak met zijn vrouw. Afbeelding: AD/AFP

Zeker negentien werknemers pleegden zelfmoord omdat ze ‘geterroriseerd’ werden door France Télécom. De firma staat nu terecht. De Franse justitie eist celstraffen van één jaar en 75.000 euro boete.

Soms gaat er een siddering door een rechtszaal en weet even niemand meer waar ze moeten kijken. Uit verdriet, uit mededogen of uit schaamte. Dat gebeurde twee weken geleden in de rechtbank in Parijs.

Ze zaten voorin de zaal: weduwe Hélène en haar vijf kinderen. Dochter Noémie stond op en nam het woord. Het werd doodstil in de rechtszaal. ,,Jullie hebben mijn vader vermoord’’, zei Noémie, kijkend naar de mannen in de verdachtenbank naast haar. ,,Ons leven als gezin is verwoest. France Télécom heeft mijn vader stukgemaakt. Er zat voor hem niets anders op dan te doen wat hij heeft gedaan.’’

De vader, Rémy Louvradoux, pleegde op 26 april 2011 zelfmoord. Hij stak zichzelf in brand, staand op het parkeerterrein van de vestiging van France Télécom waar hij werkte. ,,Ik kan er nog steeds niet tegen als er iemand met een aansteker naast me staat’’, zei Noémie in de rechtbank.

Louvradoux werkte sinds 1979 bij France Télécom en maakte er carrière. Tot medio 2000. De onderneming werd toen geprivatiseerd en moest hervormen. Er werden 22.000 banen geschrapt en tienduizend werknemers moesten van baan veranderen.

Louvradoux werd in drie jaar tijd vier keer gedwongen overgeplaatst naar andere vestigingen. Hij kreeg compleet ander werk te doen, soms ver onder zijn niveau. Opgeleid als technicus kreeg hij zelfs een keer een baan in een callcenter.

Instructies

Hij solliciteerde zonder succes op betere banen maar kreeg nooit uitleg over de weigeringen. Zijn oude baas zei dat hij van hogerhand instructies had gekregen: ‘We moeten zo snel mogelijk af van die Rémy’. Een bedrijfsmanager vertelde de rechter: ,,De opdracht was om het werknemers zo moeilijk mogelijk te maken, zodat mensen zoals Rémy Louvradoux zo snel mogelijk op zouden stappen.’’

De psychologische oorlogsvoering had effect. ,,Mijn vader raakte zijn zelfvertrouwen volledig kwijt’’, aldus Noémie. Hij kreeg last van slapeloosheid en angstaanvallen, haar moeder kreeg een te hoge bloeddruk. Het gezin raakte ontwricht en uiteindelijk besloot Rémy - 56 jaar oud - tot zijn wanhoopsdaad.

Terreurmanagement

France Télécom - het huidige ‘Orange’ - staat in Frankrijk terecht omdat het jarenlang een ‘terreurmanagement’ voerde, zoals een werknemer het noemde in zijn afscheidsbrief, die hij schreef voor hij zelfmoord pleegde.

In 2006 werden forse bezuinigingsplannen bekend. Werknemers werden de deur uitgewerkt, overbelast, of continu overgeplaatst. In 2008 en 2009 maakten 35 werknemers een einde aan hun leven. ,,Er werd een wrede managementstijl gebruikt die mensen ziek maakte’’, aldus de Franse Arbeidsinspectie.

In de rechtszaak, die twee maanden duurde, werden de zaken van 39 slachtoffers onder het personeel behandeld. Van hen pleegden er negentien zelfmoord, twaalf deden een zelfmoordpoging en acht anderen kregen ernstige, psychische klachten.

Het bedrijf als geheel staat terecht maar ook zeven voormalige topmensen, onder wie de ex-ceo Didier Lombard (77). Die liet zich tijdens de rechtszaak niet van zijn meest meelevende kant zien. ,,We moesten hervormen, ja, en dat was niet leuk, maar zo ging dat nou eenmaal. Als ik er niet was geweest, was het niet anders gegaan, of was het misschien zelfs wel erger geweest’’, zei hij.

Moeilijke taak

De rechter had de afgelopen maanden de moeilijke taak zich te buigen over de schuldvraag. In hoeverre en wanneer is een bedrijf verantwoordelijk voor zieke werknemers? Valt een ceo te verwijten dat zijn personeel zelfmoord pleegt?

,,France Télécom was er zich bewust van dat de hervormingen tot problemen zouden leiden’’, betoogde de advocaat van het bedrijf, Claudia Chemarin. Daarom, zei ze, hielp het bedrijf ook werknemers om die tumultueuze periode door te komen. Er waren flinke verhuisvergoedingen en partners konden rekenen op 14.000 tot 20.000 euro als ze mee moesten verhuizen en hun eigen baan moesten opgeven.

Verraden

De échte onvrede had een andere oorzaak, denkt Chemarin. ,,Werknemers konden moeilijk omgaan met de overgang van overheidsbedrijf naar privébedrijf.’’ Een vakbondsvoorman beaamde dat impliciet tegenover de rechter: ,,We voelden ons verraden. Personeel wilde niet dat het een multinational werd waar alles alleen nog maar om de cashflow draaide.’’

Vooral het oudere personeel worstelde. Ineens kwamen er concurrerende bedrijven. Oude telefoonlijnen moesten het afleggen tegen digitale centrales, met alle nieuwe technieken die daarbij kwamen kijken. En soms speelden er ook persoonlijke factoren, bleek tijdens de rechtszaak. Eén kind vertelde over de zelfmoord van haar vader: ,,Ik denk niet dat het door het werk kwam, hij zat vlak voor zijn pensioen. Nee, hij zei al vijftien jaar lang dat hij over zelfmoord nadacht.’’

Justitie heeft een boete van 75.000 euro geëist tegen France Télécom als bedrijf. Tegen Lombard en twee van zijn naaste topmedewerkers is één jaar cel en een boete van 15.000 euro geëist.

Door Frank Renout