Nederlandse fotograaf doet aangifte tegen Facebook na verwijderen ‘blootkiekjes’ Namibische vrouwen

Bron © AD

Een van Heslenfelds foto’s die niet op Facebook mocht. ‘Jong meisje met wat zojuist geraapte maripanoten in Isabo’, (2011). Afbeelding: Thijs Heslenfeld

Reisfotograaf Thijs Heslenfeld heeft woensdag in Amsterdam aangifte gedaan tegen Facebook Benelux. Aanleiding is het tot drie keer toe verwijderen van foto’s van Heslenfelds Facebookaccount.

Heslenfeld is het niet eens met het fotobeleid van Facebook op basis waarvan de foto’s van zijn account werden verwijderd. “Ik vraag het OM een onderzoek in te stellen naar het fotobeleid van Facebook en zo nodig strafvervolging tegen het bedrijf in te stellen. Voor zover mij bekend, is het de eerste keer dat dit in Nederland gebeurt.”

Afgezien van het verwijderen van foto’s, heeft Facebook de afgelopen maanden tot twee keer toe Heslenfelds account geblokkeerd. In alle gevallen ging het om beelden waarop vrouwen met ontbloot bovenlijf stonden. Op twee van de foto’s ging het om het semi-nomadische Himba-volk uit Namibië (Himba-vrouwen dragen geen bovenkleding). Op de derde foto (boven dit artikel) staat een Surinaams meisje. Dit laatste beeld stond bij een tekst over Heslenfelds medewerking aan de grote Suriname-tentoonstelling later dit jaar in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Het kwam de fotograaf op een accountblokkade van een week te staan.

“Het door Facebook gehanteerde beleid is volgens mij strijdig met de Nederlandse Grondwet, en wel met het discriminatieverbod, artikel 1, en het recht op vrije meningsuiting, artikel 7,” aldus Heslenfeld.

Keurslijf

“Ik licht in de aangifte ook toe hoe een platform als Facebook de rest van de wereld langzaam maar zeker dwingt in een Amerikaans en puriteinse blik op de wereld om ons heen. Ook al is dit benauwde keurslijf uitdrukkelijk strijdig met wat Facebook en diens oprichter en CEO Mark Zuckerberg hierover zelf altijd hebben verklaard. Zuckerberg schreef bijvoorbeeld kort na de aanslag op Charlie Hebdo in januari 2015 nog dat Facebook, ik citeer: ‘nooit een land of een groep mensen laat dicteren wat mensen over de gehele wereld met elkaar kunnen delen’.”

Heslenfeld heeft voor een gang naar de rechtbank gekozen omdat volgens hem Facebook ‘helemaal niet aanspreekbaar is op een normale, menselijke manier’. “Je belandt in een Kafka-achtig verhaal als ze je beelden beginnen te verwijderen. Mensen komen er eigenlijk niet meer aan te pas en voor je het weet heeft een boze computer je hele account opgedoekt. En niemand lijkt zich daar meer echt over op te winden. Het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam meldde vorige week in dat gedoe rondom die foto van Ed van der Elsken (zijn foto Bij de Inland Sea, Japan uit 1960 werd van het account verwijderd, MM) blijmoedig dat het account weer online was. En ze vonden het lastig dat ze bij Facebook niemand konden aanspreken. Ik vind dat niet lastig; ik vind het absurd.”

Verschuivende grenzen

Heslenfeld hoop dat zijn aangifte tot een dagvaarding en een zaak leidt ‘zodat er eindelijk eens goed inhoudelijk naar de grenzen van dit verhaal zal worden gekeken’.

“En ik denk dat er zeker kansen zijn. Zoals ik in de aangifte beschrijf, is er een arrest van het Europees Hof dat laat zien dat de publieke functie van grote platforms toeneemt naarmate de omvang en de macht van die platforms toeneemt. Dat betekent dat hun recht om zelf te bepalen wat er wel en niet gepubliceerd wordt, ingeperkt kan worden. Dat arrest is van 2003. Ik denk dat het de moeite waard is om meer dan vijftien jaar later eens te bekijken hoe ver die grenzen zijn verschoven. Het staat wel vast dat de invloed van platforms als Facebook veel en veel groter is geworden.”

“En het discriminatievraagstuk dat ik neerleg is ook bijzonder, omdat Facebook de hele wereld bedient, maar uiteindelijk toch keuzes maakt die bepaalde mensen, zoals de Himba vrouwen die ik in Namibië fotografeerde, uitsluit.”

Een woordvoerder van Facebook stelt dat de huisregels overal hetzelfde zijn. ,,We hanteren een middenweg tussen wat mensen wel en niet oké vinden, van oost tot west. Daarbij is bij naaktheid de context belangrijk, zoals de nieuwswaarde of een uiting van kunst. Maar we kunnen nooit iedereen blij maken.”

Facebook staat doorgaans geen afbeeldingen van naaktbeelden en seksuele handelingen toe, aldus de woordvoerder, maar er zijn uitzonderingen zoals naakt in kunst. Hetzelfde geldt voor afbeeldingen van naakte kinderen, al zijn de uitzonderingen daarvoor ‘heel genuanceerd’. Waarom de foto van het Surinaamse meisje van het platform is verwijderd, kan de woordvoerder niet zeggen.

Door Maarten Moll