‘Dolle Dinsdag’ luidt vertrek Duitsers in

Amerikaanse troepen passeren de Grendelpoort in Valkenburg nadat de stad op de Duitsers werd veroverd. Afbeelding: Frans Hoffman september 1944. Kleurbewerking Jac Diederen 2013

Deze week veel aandacht aan het 75-jarig jubileum van de bevrijding van Limburg. Historicus Jacquo Silvertant trapt af met een overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen uit de laatste oorlogsdagen in onze provincie.

In Zuid-Limburg wordt vanaf 6 september 1944 (na Dolle Dinsdag) duidelijk, dat de Duitsers langzaam aan het vertrekken zijn. De grote troepenbewegingen na de val van Luik doen vermoeden dat men zich opmaakt voor een confrontatie met de Amerikanen vóórdat die de Duitse grens zullen bereiken.

Het terugtrekken van de Duitse troepen uit België betekent een hergroepering van versplinterde eenheden en divisies. Dit vindt plaats op de natuurlijke lijn die gevormd wordt door het Geuldal. In de nacht van 11 op 12 september formeren de Duitsers een verdedigingslinie op de lijn St. Martensvoeren - Gulpen - Heerlen. Zij graven zich in op de noordhelling van het Geuldal en ook in het voorgebied, zoals op het plateau tussen Berg en Terblijt, Vilt, Sibbe, IJzeren en Scheulder zijn loopgraven en schuttersputten aangelegd. In Maastricht worden de bruggen over de Maas vernield, maar de stad wordt opgegeven.

Grens

Op 12 september overschrijden de eerste Amerikaanse eenheden van de 30ste infanteriedivisie de Nederlandse grens bij Navagne, tussen de Maas en het Belgische dorp Moelingen. Omstreeks 11.30 uur, bereikt het 113de Cavaleriesquadron aldaar de ‘Muggehof’ boerderij van de familie Smeets. De dag erna wordt de oostoever van Maastricht als eerste stad van Nederland door de Amerikanen bevrijd. Diezelfde dag meldt de Duitse 49ste Infanterie Divisie, dat alle wegen en straten, alsmede de Rijksweg van Maastricht naar Vaals, zijn versperd. In Gulpen wordt een centrale pantserafweerstelling opgebouwd om te voorkomen, dat de Amerikaanse tanks via de Rijksweg snel naar Vaals kunnen oprukken. Richting Duitslands voordeur; de Westwall.

Sleutelpositie

Het hoofdkwartier van de Amerikanen onder leiding van generaal Leland S. Hobbs neemt zijn intrek in kasteel Mheer. Van hieruit wordt de verdere opmars door Zuid-Limburg gecoördineerd en in de vier dagen die komen de belegering van Valkenburg, dat een sleutelpositie inneemt om een wig te drijven in de Duitse verdediging van Zuid-Limburg. Het gevolg is de verwoesting van het stadje tijdens artilleriebeschietingen en felle straatgevechten.

Front

Nadat in de ochtend van 17 september de laatste grote verzetshaard van de Duitsers op de Goudsberg in Walem is bestreden, is de Amerikaanse opmars niet meer te stoppen. Op 19 september komt het front achter Sittard en Brunssum tot stilstand. Voor Kerkrade komt de bevrijding pas op 5 oktober en Vaals volgt als laatste op 20 oktober. De dag erna valt Aken als eerste grote stad in Duitsland zelf. Zuid-Limburg is dan bevrijd, maar het front en daarmee de oorlogsdreiging blijft tot februari 1945 hoorbaar dichtbij.

Jacquo Silvertant (Gulpen) is cultuur- en mentaliteitshistoricus en onder meer auteur van diverse boeken over de Tweede Wereldoorlog in Limburg.

Door Jacquo Silvertant

Mogen we even je aandacht.
Dit is een artikel van De Limburger dat gratis beschikbaar is voor iedereen. Dat geldt niet voor alle artikelen, want zogeheten Plus-artikelen zijn exclusief voor onze abonnees. Zonder abonnees kunnen wij namelijk geen Limburgs nieuws maken. Sluit je daarom ook aan en kies voor goede en betrouwbare regionale journalistiek in Limburg, met liefde en passie gemaakt. Juist in deze onzekere tijden.

Er is al een abonnement voor 7,50 per maand.

Bekijk abonnementen
Beek