Week 1 van de Limburgse bevrijding: Eerste Amerikaan sneuvelt en Valkenburgers op de vlucht

In de week van 12 tot 18 september 1944 worden de eerste dorpen en steden in het zuiden Limburg bevrijd. Operatie Market Garden gaat van start en in Mesch sneuvelt de eerste bevrijder.

Bevrijd deze week

12 september: Mesch, Noorbeek, Bergenhuizen, Mariadorp, Mheer, Moerslag, Schey, Terlinden, Vroelen, Withuis 13 september: Banholt, Bemelen, Berg (gedeeltelijk), Berghem, Beutenaken, Billinghuizen, Bommerig, Breust, Bruisterbosch, Cadier en Cotessen, Crapoel, Keer, Eckelrade, Eijsden, Epen, Gasthuis, Gronsveld, Groot Welsden, Gulpen (gedeeltelijk). Heer, Heijenrade, Herkenrade, Heugem, Honthem, Hoogcruts, IJzeren, Klein Welsden, Margraten, Mechelen, Oost-Maarland, Raren, Reymerstok, Rijckholt, Sibbe, Sint Geertruid, Scharn, Scheulder, Schilberg, Sibbe, Slenaken, ’t Rooth, Terblijt, Termaar, Ulvend, Vilt, Waterop, Wolfhaag, Wolfshuis, Wyck 14 september: Berg (gedeeltelijk), Geulhem, Harles, Holset, Maastricht west van Maas, Melleschet, Oud-Valkenburg, Partij, Schoonbron, Strucht, Vijlen, Wijlre 15 september: Amby, Limmel, Rothem (Meerssen), Weert (Meerssen), Wittem 16 september: Baaks-Soureth, Baneheide, Bocholtzerheide, Borgharen, Broekhem, Bunde Colmont, Eijs, Elkenrade, Gulpen, Houthem, Itteren, Mingersberg, Nijswiller, Schin op Geul, Simpelveld (gedeeltelijk), Sint Gerlach, Ubachsberg, Wahlwiller 17 september: Aalbeek, Arensgenhout, Beek, Bocholtz, Brommelen, Craubeek, De Bisseld, De Locht, Emmaberg, Geulle, Geulle aan de Maas, Geverik, Groot Haasdal, Heek, Heerlen, Heerlerbaan, Huls, Hulsen, Hulsberg, Kaalheide, Kasen, Klimmen, Kunrade, Lemiers, Meerssen, Molenhoek, Mook, Ransdaal, Retersbeek, Schimmert, Simpelveld (gedeeltelijk), Spekholzerheide, Strabeek, Ulestraten, Valkenburg, Voerendaal, Walem, Weustenrade, Wijnandsrade, Winthagen 18 september: Abdissenbosch, Amstenrade, Berg aan de Maas, Catsop, Doenrade, Elsloo, Geleen, Grijzegrubben, Groenstraat, Groot Genhout, Heerlerheide, Hoensbroek, Kelmond, Klein Genhout, Klein Meers, Krawinkel, Landgraaf, Lauradorp, Leijenbroek, Lutterade, Maasband, Meers, Munstergeleen, Nagelbeek, Nattenhoven, Neerbeek, Nieuwenhagen, Nuth, Oirsbeek, Ophoven, Puth, Schaesberg, Schinnen, Sittard, Spaubeek, Stein, Sweikhuizen, Terwinselen, Thull, Treebeek, Ubach over Worms, Urmond, Vaesrade, Waubach, Wijnandsrade, Windraak, Wolfhagen

Eerste Amerikaan sneuvelt bij bevrijding

MESCH, dinsdag 12 september. Leonard John Hoffman (24) sneuvelt als eerste infanterist van het bevrijdingsleger in Nederland. Zijn peloton bestormt iets na tien uur ’s ochtends een Duitse stelling. Bij een kort en fel gevecht sneuvelen ook acht Duitsers. Hoffman sterft meters over de grens: bij paal 35. Hij rust nu in Henri-Chapelle, vak H, rij 11 graf 51.

Bekijk hier de fotoserie 75 jaar bevrijding.

Week 1 van de Limburgse bevrijding: Eerste Amerikaan sneuvelt en Valkenburgers op de vlucht
Oorlogsgeweld dreef Valkenburgers de grotten in. Foto: Bundesarchiv

Valkenburgers vluchten voor oorlogsgeweld

VALKENBURG, 16 september. Zo’n 3000 mensen schuilen vanaf begin september in de Valkenburgse grotten als de strijd om de Geulstad losbarst. De 2-jarige Tine Thissen is er met haar ouders. Valkenburg krijgt het zwaar te verduren, hotels en bruggen worden verwoest. In de grotten worden drie kinderen geboren en sterft een man.

Lees ook: Bevrijding van Valkenburg: de bloedige strijd om de laatste natuurlijke barrière

Twaalf verzetsmensen worden gefusilleerd

CADIER EN KEER, 12 september. In een bosje achter Huize Sint Joseph, in het toenmalige Heer, worden elf Belgische verzetsstrijders en een Russische verzetsheld gefusilleerd. Er is geen enkel proces aan voorafgegaan. Inwoners van het dorp, die zich verstopt hebben voor de naderende Duitse trucks, vinden de doden. Krap een dag later trekken de Amerikaanse troepen binnen.

Operatie Market Garden gaat van start

NIJMEGEN, 17 september. Onder aanvoering van veldmaarschalk Montgomery begint operatie Market Garden. De Nederlandse bruggen over de grote rivieren zijn nodig om Duitsland binnen te trekken. Montgomery op naar Nijmegen en Arnhem. Bij Son, Sint Oedenrode en Grave worden parachutisten gedropt. Het wordt een catastrofe die de geallieerde opmars fors zal vertragen.

Lees hier alle verhalen in onze serie over 75 jaar bevrijding.

Waal waagt leven voor Maastricht

MAASTRICHT, 12 september. De Amerikanen zien op tegen de bevrijding van Maastricht. Ze verwachten verliezen en willen de stad bombarderen. Om de stad te redden, sluipt de Waalse verzetsman Nicolas Beaurieux door de linies en levert een brief af in de stad: Maastricht moet de Duitsers verdrijven om een bombardement te voorkomen. De Duitsers verlaten woensdag inderdaad de stad, maar het is niet duidelijk of dat komt door de brief van Beaurieux. De Amerikanen nemen Maastricht donderdag in zonder noemenswaardige gevechten

Duitsers blazen kerktoren Neer op

NEER, 16 september. De Duitse bezetters blazen de toren van de Martinuskerk in Neer op. In Zuid-Limburg rukken de Amerikanen op en de Britten staan bij de grens met België bij Valkenswaard. De Wehrmacht wil voorkomen dat de kerk in geallieerde handen komt en gaat dienen als uitkijkpost. De Neerse kerk was 35 jaar oud. Twee van de drie klokken waren in 1942 al uit de kerk gehaald en omgesmolten in Duitsland. De toren wordt vernietigd maar de rest van de kerk blijft redelijk onbeschadigd.

Week 1 van de Limburgse bevrijding: Eerste Amerikaan sneuvelt en Valkenburgers op de vlucht
De bevrijding van Eindhoven Foto: ANP

Zwarte dag na bevrijding

EINDHOVEN, 18 september. Eindhoven wordt bevrijd door de geallieerden. De stad feest ook daags erop, inwoners staan langs de straten om de bevrijders in te halen. ’s Avonds verschijnen vliegtuigen van de Duitse Luftwaffe die de doorgangsroutes van het Britse legerkorps in Eindhoven bombarderen. De Britse voertuigen kunnen geen kant op. In totaal vallen onder burgers 227 doden.

PODCAST BEVRIJDING #01 - Ger Boumans. Video: De Limburger

Door Onze verslaggevers