‘Geen hosties, geen livemuziek, geen koffietafels, iedereen snelt meteen naar huis’

De crematie van mevrouw Deckers in Roermond met maximaal 30 gasten. Afbeelding: Jeroen Kuit

De wereld staat op z’n kop door het coronavirus, zeker ook in de uitvaartwereld. Diensten mogen nog maar door dertig gasten worden bezocht, de warmte heeft plaatsgemaakt voor voorzichtigheid en de angst voor Italiaanse toestanden. Alles is wel goedkoper geworden.

Bij Uitvaartzorg Linne hebben ze al zes slachtoffers van het coronavirus mogen verzorgen. Misschien ook acht, je weet het vaak niet zeker. De medewerkers moeten inmiddels met mond- en kledingbescherming overledenen overbrengen en opbaren. De witte lijkwade is vervangen door een bodybag. Iedereen is dubbel alert, want een overledene kan nog drie tot vier uur het virus verspreiden. Maar feitelijk vormen diens huisgenoten net zo’n groot gevaar. Gesprekken met nabestaanden over een waardig afscheid lopen sinds kort via een videoverbinding of bij hoge uitzondering met twee nabestaanden op kantoor. In de kerk, het crematorium of de afscheidsruimte wordt strikt vastgehouden aan maximaal dertig bezoekers.

De uitvaartkist mag nog maar door vier mensen worden gedragen, liefst familieleden, want uitvaartmedewerkers tellen ook mee voor het maximum van dertig. Bij grote families kunnen kleinkinderen soms alleen in de vorm van een foto aanwezig zijn bij het afscheid van opa of oma. Sommige genodigden komen niet opdagen, uit angst voor besmetting. Condoleren gebeurt door de rechterhand op je hart te leggen of schriftelijk. Er klinkt geen koormuziek meer en hosties en gedachtenisprentjes worden niet meer uitgereikt. De wereld is radicaal veranderd, ook in de uitvaartzorg.

Geen koffietafel

„De warmte is verdwenen”, zegt een duidelijk aangeslagen Marion Schuren uit Linne, samen met partner Har ruim 35 jaar actief in de uitvaartbranche.. „Je kunt geen hand meer op de schouder leggen, geen zakdoekje meer geven, alleen nog maar troostende woorden spreken. Het is ook triest voor de overledene, die krijgt bij zijn afscheid waarschijnlijk niet de aandacht die hij of zij verdiend heeft. Er zijn minder sprekers en na de dienst snelt iedereen meteen naar huis. Er zijn geen koffietafels meer, geen nazitten. Terwijl het samen praten en delen van herinneringen juist zo belangrijk is voor het rouwproces.” „Vandaar dat er op dit moment meer video- en fotoreportages worden gemaakt”, vult dochter Annemarie aan.

Zulke trieste en barre tijden hebben ze nooit eerder meegemaakt. Annemarie zou mee het kruis dragen in de voorstelling van The Passion in Roermond, als teken van hoop in bange dagen, maar ook die is afgelast. En alle drie moeten ze er niet aan denken wat mogelijk op hen afkomt als het dodental blijft stijgen. In normale tijden hebben ze zo’n dertien uitvaarten per maand, maar wat als dat er dertig of vijftig worden?

Italiaanse toestanden

De branchevereniging voor het uitvaartwezen zit in het overleg met GGZ, RIVM, ziekenhuizen en de veiligheidsregio’s. Zeker nu hotels worden ingericht als noodhospitaal, mortuaria naar alternatieve locaties uitkijken om overledenen te koelen en crematoria zich opmaken voor overuren. Iedereen wil voorbereid zijn op ‘Italiaanse toestanden’.

„Voor contact met de familie hebben we een abonnement op een videoverbindingsdienst genomen. Het is weliswaar persoonlijk, maar toch voelt het onnatuurlijk aan”, zegt Har Schuren. „Je kunt niemand vastpakken, je stem klinkt elektronisch en in echt oogcontact zit veel meer warmte. Marion is altijd heel alert op goede nazorg, maar ook dat wordt een stuk moeilijker en afstandelijker zo.”

Live-videoverslag

Diverse crematoria en natuurbegraafplaatsen verzorgen al een live-videoverslag via internet. Familie en vrienden van de overledene kunnen dan thuis op hun pc of mobieltje de uitvaartdienst volgen. De meeste families willen over een maand of twee, drie nog een aparte herdenkingsdienst houden. Maar ook die zal volgens Schuren qua beleving toch anders zijn.

„In de tussentijd gaat het leven gewoon verder. Het intense gevoel is toch heel anders. Drie weken geleden verzorgden we nog een uitvaart met driehonderd gasten in de kerk met livemuziek en tal van sprekers. Klinkt raar, maar de nabestaanden waren blij dat vader ‘nog net op tijd’ was gestorven.”

Goedkoper

Vóór de coronacrisis uitbrak, kreeg Uitvaartzorg Linne wel twee of drie keer per week mensen op bezoek die hun uitvaart alvast wilden bespreken. Zieke mensen, maar ook jonge, gezonde mensen. Het taboe op de dood is grotendeels doorbroken, maar die ‘voorregelingen’ zijn nu uitgesteld tot latere datum. De coronacrisis heeft er wel toe geleid dat de uitvaarten zo’n 15 tot 20 procent goedkoper zijn geworden, nu de kosten voor koffietafels, drukwerk en kerkelijke diensten grotendeels zijn weggevallen.

Door Ron Buitenhuis
Maasgouw