Politie en justitie kraken chatdienst gebruikt door criminelen: miljoenen berichten live meegelezen

Bron © AD

Vertegenwoordigers nemen plaats voor de persconferentie op het kantoor van Eurojust, over de ontmanteling van een versleuteld crimineel communicatienetwerk. Afbeelding: ANP

Politie en justitie zijn erin geslaagd de populaire versleutelde chatdienst EncroChat te kraken, waardoor rechercheurs de afgelopen maanden miljoenen chatberichten tussen criminelen live hebben mee kunnen lezen. Daardoor zijn meer dan honderd verdachten aangehouden, is er 8000 kilo cocaïne onderschept, is er meer dan twintig miljoen euro aan contanten aangetroffen en is er zicht op een aantal omgekochte ambtenaren.

De resultaten zijn donderdag gepresenteerd tijdens een persconferentie in Den Haag. De afgelopen jaren zijn versleutelde chatdiensten, waardoor criminelen zich onbespied waanden, razend populair geworden. Criminele organisaties hebben daardoor jarenlang een enorme voorsprong gehad op de opsporingsdiensten. Maar deze voorsprong is in een rap tempo volledig verdampt, doordat diensten als Ennetcom, PGP Safe en IronChat door de politie werden ontmanteld. Hierdoor werden miljoenen chatberichten tussen criminelen voor de recherche leesbaar, en is een groot aantal verdachten aangehouden of al tot lange celstraffen veroordeeld. Grote strafzaken zoals die tegen de liquidatiebende van Ridouan Taghi zijn op deze chatberichten gebouwd.

Omzeilen van encryptie

Toch bleven een aantal van deze chatdiensten in trek, waaronder dus EncroChat. In 2017 startte in Frankrijk een groot strafrechtelijk tegen EncroChat, nadat het opviel dat de crypto-telefoons regelmatig werden gevonden in politieacties tegen georganiseerde misdaadgroepen. De Franse justitie kwam er achter dat het bedrijf werkte vanaf servers in Frankrijk. De Fransen slaagden er in om technische apparatuur in te brengen, waardoor de encryptietechniek kon worden omzeild, en de correspondentie kon worden bekeken. Omdat EncroChat internationaal wordt gebruikt besloten de Fransen in 2019 een zaak te starten bij Eurojust, een Europese samenwerking op het gebied van strafrecht. In Nederland is het onderzoek uitgevoerd onder de naam ‘Lemont’.

Alleen al in 2020 waren meer dan 50.000 cryptotelefoons van EncroChat actief, waarvan meer dan 12.000 in Nederland. EncroChat verkocht voor 1500 euro per maand halfjaar abonnementen, waarmee een wereldwijde dekking werd gegarandeerd. De aankoop van een speciale EncroPhone bedroeg nog eens duizend euro. Volgens politie en justitie richtte het bedrijf zich volledig op de criminele markt. Zicht op legale gebruikers is er volgens hen niet. ,,Deze diensten worden alleen gebruikt door criminelen”, zei hoofdofficier John Lucas.

Politie en justitie kraken chatdienst gebruikt door criminelen: miljoenen berichten live meegelezen
Foto: AD/Hollandse Hoogte / ANP XTRA

Live meelezen met criminelen

Sinds 1 april hebben honderden rechercheurs de communicatie van criminelen dag en nacht kunnen volgen. De politie noemt de operatie een ‘unieke inkijk in de internationale georganiseerde misdaad’. Dagelijks kwamen er berichten voorbij over levensbedreigende situaties, waarbij politie en justitie meteen hebben ingegrepen.

In totaal zij 22 gevallen van potentiële slachtoffers van crimineel geweld gewaarschuwd. De informatie uit het Lemont-onderzoek is aan meer dan honderd lopende strafonderzoeken beschikbaar gesteld.

Grote vangst

De resultaten zijn indrukwekkend te noemen. In Nederland zijn meer dan honderd verdachten aangehouden. Er werd ruim 8000 kilo cocaïne en 1200 kilo crystal meth onderschept, net als de ontmanteling van negentien synthetische drugslabs. Er zijn tientallen wapens gevonden, en veel auto’s in beslag genomen. Ook is er ruim twintig miljoen euro aan contanten in beslag genomen. Bovendien heeft de politie nu zicht op omgekochte overheidsambtenaren, die hand-en spandiensten leverden aan criminele organisaties.

Op 13 juni eindigde het onderscheppen van berichten, omdat het bedrijf een pushbericht stuurde aan haar gebruikers. Daarin werden zij aangespoord hun telefoons weg te gooien, omdat het bedrijf er achter was gekomen dat een overheidsdienst was binnen gedrongen.

Door Door Yelle Tieleman

Je las zojuist een gratis artikel


Niet alle artikelen zijn gratis, want zogeheten Plus-artikelen zijn alleen te lezen door abonnees. Zonder abonnees kunnen we namelijk geen betrouwbare regionale journalistiek maken. Je leest al onze artikelen vanaf €4,50 per maand.

Bekijk de aanbieding →