Theo Bovens ligt wakker van het beeld dat van Limburg wordt neergezet en het redelijke midden dat er het zwijgen toe doet

We hebben met z’n allen de plicht om Limburg beter uit de crisis te laten komen, zegt gouverneur Theo Bovens. Afbeelding: Rob Oostwegel

Hou vol. Hou moed. Haw pin, in zijn eigen Maastrichtse dialect. Opbeurende woorden die het afgelopen jaar veelvuldig klonken, maar waarbij we het volgens gouverneur Theo Bovens niet mogen laten. „Het gaat er nu om ervoor te zorgen dat we na corona in een beter Limburg wakker worden.” Daar hoort ook een nieuw motto bij: #LimburgVerlicht.

Over de gevolgen van Covid-19 en de toekomstperspectieven voor Limburg na het overwinnen van corona wil de gouverneur vrijuit praten. Over dat andere virus dat in de provincie de kop op blijft steken, wil Theo Bovens alleen met een aangetrokken handrem spreken. Voor het eerst in de historie besloot een meerderheid van Provinciale Staten half december tot een parlementaire enquête. Dat onderzoek richt zich vooral op de integriteit van CDA-gedeputeerde Ger Koopmans in verband met diens nevenfunctie bij een grindbedrijf. Ook partijgenoot Bovens kreeg er flink van langs in het debat over de kwestie.

Enquête

Niet voor het eerst in 2020 werd het college van Gedeputeerde Staten verweten dat het ontwijkend antwoordde op kritische vragen over het zuiver handelen van provinciebestuurders. „Je mag best weten dat het me heeft geraakt. Niet alleen omdat ik volgens sommige partijen mijn rol als hoeder van integriteit onvoldoende zou hebben opgepakt. Ook dáár lig je wakker van. Maar de pijn zit vooral ook in het beeld dat van Limburg wordt neergezet. Er zijn vragen onbeantwoord gebleven en dat levert argwaan op.” Die argwaan moet verdwijnen, vindt ook Bovens. „Daar is onafhankelijk, extern onderzoek voor nodig. Dat had ik zelf ook voorgesteld, maar de Staten hebben ervoor gekozen een enquête te organiseren en zij beslissen. Het is in alle gevallen van belang dat er duidelijkheid komt. Alleen daarmee kan de verkeerde beeldvorming over Limburg gecorrigeerd worden.” Inhoudelijk wil hij niet meer over de kwestie kwijt, om dat onderzoek niet voor de voeten te lopen.

Zwarte Piet

De integriteitsperikelen konden er nog wel bij in het door het coronavirus getekende jaar dat ook Limburg op zijn grondvesten deed trillen. Doden, zieken, een economisch en sociaal ontwrichte maatschappij die toch al kampte met toenemende polarisatie. „Op zich is polarisatie geen probleem. Het is prima als mensen verschillende meningen hebben en die ook uiten. Wat me wel zorgen baart is dat het verkondigen van meningen steeds vaker gepaard gaat met intimidatie. Je ziet dat bijvoorbeeld bij de demonstraties in Limburgvoor en tegen Zwarte Piet, maar ook in de discussies over de coronamaatregelen en de noodzaak daartoe.” De nuance sneuvelt daarbij als eerste, concludeert Bovens. „Als je twijfelt over het nut van een mondkapje, word je ingedeeld in het kamp van virusontkenners en complotdenkers. Als je roept dat je de maatregelen van premier Rutte begrijpt, zit je in het kamp van slaafse volgers. Het gevolg is dat het redelijke midden er het zwijgen toe doet.”

Solidariteit

Het verschil tussen de eerste en tweede coronagolf is toch al groot, signaleert Bovens zeker niet als enige. „De schok was groot, maar je proefde ook optimisme. We toonden solidariteit, de samenleving liet zich van haar beste kant zien. Op de derde dag stonden we massaal te klappen voor de zorg, de vierde dag luidden de kerkklokken en op de zesdedag zongen we Alle Menschen werden Brüder uit het raam. In de tweede golf zie je een mutatie naar boosheid en polarisatie. Niemand klapt nog voor de zorg, de stemming is omgeslagen. Solidariteit is niet verdwenen, er zijn heus nog wel mensen die voor elkaar boodschappen doen, maar dat wordt niet meer rondverteld.”

Boodschap

Voor de gouverneur reden om te kiezen voor een andere toonzetting van nieuwjaarsspeech. Een massaal bezochte receptie in het gouvernement zit er dit jaar niet in, maar niet alle tradities worden geschrapt. Vanuit een lege zaal zal Bovens Limburg via een live-uitzending toespreken. „Alleen inspreken van moed volstaat niet meer. Dat hebben we maanden gedaan, die boodschap komt niet meer aan. Het gaat er nu om ook perspectief te bieden voor een toekomst zonder corona. We hebben met z’n allen de plicht om Limburg er beter uit te laten komen.”

Routines

Een beter Limburg in de breedste zin des woord. ,,Bij steun gaat het toch snel om economische steun. Dat is best te begrijpen, maar er is meer. Wat heeft corona gedaan met het verenigingsleven waar Limburg altijd zo trots op is? Wat betekende het voor het lid van de schutterij dat dit jaar nog geen schot heeft kunnen lossen, voor gelovigen die niet naar de kerk kunnen, voor de sporter die zijn teamgenoten maanden niet meer ziet of spreekt, voor het lid van de harmonie of fanfare die niet heeft kunnen repeteren. We zijn niet kunnen samenkomen. Er zijn nieuwe routines ontwikkeld. Het is niet realistisch om te denken dat alles straks vanzelf weer terugkomt.”

Voor hem, de provincie en lokale overheden is daarbij zeker een rol weggelegd, beaamt Bovens. „Maar dit kun je niet van boven regelen. We zullen allemaal in actie moeten komen. In wat voor soort Limburg we straks wakker worden, hebben mensen zelf in de hand.” Als geschoold historicus kent de gouverneur zijn klassiekers. „Om John F. Kennedy te parafraseren: vraag niet wat Limburg voor jou kan doen, maar wat jij voor Limburg kunt doen”, plukt hij een citaat uit de bijna zestig jaar oude inaugurele rede van de Amerikaanse president.

Denktank

Met de in december gestarte campagne #LimburgVerlicht hoopt de provincie sociale initiatieven te bevorderen. In lijn met de aanbevelingen van de denktank onder leiding van rector magnificus Rianne Letschert van de Universiteit Maastricht die zich eerder boog over de vraag hoe Limburg na corona verder moet. „Het doel is Limburg beter te maken. Anders leren we niet van de crisis.”

Van nabij ziet Theo Bovens hoe zwaar deze periode ook voor ‘zijn’ 31 burgemeesters is. „ Anders dan een gouverneur hebben zij ook handhavende taken. Ik hoef geen boa’s aan te sturen. Die handhaving roept veel meer reacties op, ook negatieve. Ze staan veel meer aan de lat, hebben het een stuk lastiger. Ik heb ze de afgelopen weken allemaal bezocht en besproken. Dat waren heftige gesprekken. Sommigen gaven aan dat ze weinig energie meerhebben, dat ze moe zijn of het vak gewoonweg niet meer leuk vinden.”

Thuis

Zelf is Bovens tot op heden coronaproof gebleken, maar ook hij kan niet wachten tot het virus bezworen is. Zijn echtgenote hoefde de afgelopen maanden het secretariaat niet te vragen om af en toe eens een weekendje‘zachtjes te plannen’, zodat manlief zijn gezicht ook wat vaker thuis kon laten zien. „Ik eet nu elke dag thuis, ben ook vier kilo afgevallen.” Maar de hele provincie afstruinen, bezoeken afleggen, mensen spreken vormt voor Bovens wel het meest aantrekkelijke deel van zijn functie. „Het bestuurlijk-administratieve vormt nu de hoofdmoot. Daarvoor ben ik geen gouverneur geworden. Ik mis vooral het onder de mensen komen.”

Het nieuwjaarsprogramma van de Provincie Limburg wordt maandag vanaf 18.00 uur uitgezonden op L1.

Door Hans Goossen en Jule Peeters

Toegang tot alle Plus-artikelen?

Je las zojuist een gratis artikel, maar niet al onze journalistiek is gratis. Dagelijks publiceren we meer dan 100 Plus-artikelen in de vorm van nieuws, achtergronden, analyses en opinie.

Onze verslaggevers zijn 24/7 bezig met het schrijven van deze verhalen. Zodoende geven we duiding aan het nieuws en helpen we de Limburger met het vormen van een mening.

Word nu abonnee en lees al onze Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week.

Bekijk de actie-abonnementen