Tuinder Pieter Wijnen: ‘Ik weet inmiddels bijna meer af van energie dan van paprika’s’

Pieter Wijnen bij de aardwarmte-installatie, die al drie jaar stilligt.  Afbeelding: Lé Giesen

De hoge gasprijzen nopen tuinbouwbedrijf Wijnen Square Crops tot een investeringsstop en een halflege kas. Eigenaar Pieter Wijnen hoopt dat zijn stilgelegde aardwarmte-installatie een kans krijgt te bewijzen dat die veilig werkt.

Pieter Wijnen wijst naar de lege paprikakassen in Grubbenvorst. „Het gevolg van de hoge gasprijs.” Hij lacht. „Nee hoor, een gewone teeltwissel.” Oude planten worden vervangen door nieuwe. Het is echter geen grapje dat in Egchel een van de kassen met minikomkommers voor de helft leeg blijft, omdat de belichting te duur is.

Ook is een investeringsstop ingevoerd. Een uitbreiding in Grubbenvorst met 5,5 hectare is uitgesteld. Eerst moet duidelijk zijn hoe de energieprijzen zich ontwikkelen. Hoe grillig die zijn, blijkt deze woensdagochtend. Door vertraging bij de ingebruikname van de gaspijpleiding van Rusland naar Duitsland schoot de prijs omhoog. „Die is vier tot vijf keer zo hoog als normaal.”

Zuur voor Wijnen, de tuinder die zijn zaakjes tot drie jaar geleden zo goed voor elkaar had. Wijnen Square Crops teelt paprika’s en komkommers in Egchel (18 hectare) en Grubbenvorst (32 hectare). Bij die laatste vestiging, in glastuinbouwgebied Californië, werd vanaf 2013 heet water uit de bodem opgepompt om zijn kassen te verwarmen. In 2017 slaagde Wijnen bijna in zijn ambitie om van het gas af te gaan: 97 procent van de warmte was afkomstig van geothermie, het laatste beetje moest worden bijgestookt met gas. Een besparing van elf miljoen kuub gas per jaar.

Groningen

Hij had plannen om bedrijven en woningen in de omgeving te verwarmen met het afgekoelde water van 35 graden Celsius voordat het weer de grond in zou gaan. Zover kwam het niet. Er woei in 2018 plots een andere wind door Nederland, aangewakkerd door de discussie over de gevolgen van gaswinning in Groningen.

De angst voor aardbevingen veroorzaakt door het winnen van aardwarmte in een onderaardse breukzone nam toe. Noord-Limburg is risicogebied, constateerde de toezichthouder van het ministerie van Klimaat. De tijdelijke toestemming die Wijnen had gekregen, werd medio 2018 niet verlengd. „Waar ik bij wijze van spreken jaarlijks een A4’tje nodig had om aardwarmte te winnen, werd het bedrijf toen stilgelegd, omdat we de veiligheid niet voor 100 procent konden waarborgen.”

Lees ook: Tienduizenden ontploffingen in zoektocht naar aardwarmte: ‘Limburg is een witte vlek’

„In de 4,5 jaar dat de installatie werkte, werd niet één noemenswaardige beving geregistreerd. En daarna ook niet, want de seismometers zijn nog steeds in werking.” De naastgelegen aardwarmte-installatie van collega-tuinders werd enkele maanden later stilgelegd na een kleine aardbeving. Zes dagen later was daar een aardbeving met een kracht van 1,7 op de schaal van Richter.

Wijnen vermoedt dat de productie bij die installatie abrupt is gestopt, waardoor de aardbeving mogelijk is veroorzaakt. Hij benadrukt dat geothermie geen gas is. „Bij de winning van gas haal je iets uit de bodem, waardoor die kan verzakken. Bij het winnen van aardwarmte wordt water eruitgehaald, maar ook teruggepompt.”

Mottenballen

Waar het naburig aardwarmtebedrijf failliet ging, omdat het evenmin kon aantonen dat het de aardbevingen niet had veroorzaakt, heeft Wijnen zijn installatie in de mottenballen gelegd. „Als ik failliet ga, pakt niemand het meer op.” Hij heeft stiekem de hoop dat het ministerie zijn aardwarmte-installatie de status van proeffabriek geeft, zodat onderzoek in de praktijk kan worden gedaan.

Wijnen: „In de rest van de wereld kan het, waarom hier dan niet? Er moet dan wel draagvlak in de regio zijn. En er moet een investeerder bereid zijn om de installatie mee op te starten. Dat kan ik niet alleen. Ik heb afgelopen jaar met drie ministers gesproken, maar het heeft niet geleid tot actie, hoewel iedereen de mond vol heeft over klimaat.” Bovendien, meent hij, heeft ook de glastuinbouw in Zuidoost-Nederland een duurzaam alternatief nodig om concurrerend te blijven, zoals de rest van Nederland dat heeft. „Tegen de huidige prijzen kunnen we in deze regio niet concurreren met bijvoorbeeld Spanje.”

Ondertussen zit Wijnen niet stil. Door een biomassacentrale heeft hij het gasverbruik bij de kassen in Egchel met 80 procent verminderd. Verder gaat hij daar stroom opwekken met zonnepanelen op zijn waterbassins. „Ik weet inmiddels bijna meer van energie af dan van paprika’s.”

Door Peter Heesen

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & Nieuwsapp. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word abonnee