Kippenboer verbetert de wereld met nepbomen en misbaksels

Ruud Zanders in zijn Kipsterstal in Venray.  Afbeelding: Hannie Verhoeven

Ruud Zanders uit Venray zocht in 2013 naar een stal waar dier- en milieuvriendelijker kippen kunnen worden gehouden. Het werd Kipster en het succes was overweldigend. „Hier heb ik niet van durven dromen.” Zanders is nu in de race voor de titel ‘Ondernemer van het Jaar’; een initiatief van ‘De Limburger’.

„Het is idioot en zelfs asociaal dat wij graan en mais verbouwen om dieren te voeren. Met het vlees en de eieren kunnen we minder mensen voeden dan met die graan en mais. Toch blijven we het doen, terwijl nog zoveel mensen hongerlijden in de wereld. Je kunt in Noordwest-Europa zeggen: waar maken we ons druk om? Je kunt ook zeggen: we leven niet alleen op deze planeet.”

Ruud Zanders (48) is een idealist. Verbeter de wereld, begin bij jezelf. Dat type. De Venraynaar is vegetariër, heeft zijn dak vol liggen met zonnepanelen, wil helemaal van het gas af en rijdt elektrisch. Weliswaar een grote auto, maar het gezin telt nu eenmaal vijf leden. „En ik neem ze toch graag allemaal mee als ik op vakantie ga.”

Spreadsheetproductie

Naar de klimaattop in Glasgow ging hij met de trein, maar naar zakenpartners in Amerika pakt hij het vliegtuig. „Ik ben niet altijd recht in de leer. Maar”, haalt hij oud-Tweede Kamerlid Marianne Thieme aan, „je kunt beter inconsequent goed zijn dan consequent fout.”

Met drie compagnons is Zanders de bedenker van Kipster, de duurzame kippenstal. De kille spreadsheetproductie, zo veel mogelijk eieren tegen zo laag mogelijke kosten, stuitte hem tegen de borst. Dat kon vriendelijker voor mens, dier en milieu. Zijn concept, Kipster gedoopt, werd in 2017 werkelijkheid met een stal met 24.000 kippen langs de A73 bij Venray.

Gekkenhuis

„Na de opening werd het een gekkenhuis. Heel gaaf, maar ik dacht soms ook wel eens: hé, kom op zeg, we maken gewoon een eitje.” Kipster werd bedolven onder onderscheidingen. Zo mocht het zich in 2020 ‘duurzaamste bedrijf van Nederland’ noemen. Het succes werd verzilverd. In Beuningen verrees een Kipsterboerderij met twee stallen. En in Amerika wordt een boerderij gebouwd die vier stallen met 24.000 kippen telt en er mogelijk nog één stal bij krijgt. Maar geen zesde, zegt Zanders. „Dan heb je meer dan 120.000 kippen en krijg je het label ‘megabedrijf’. Bovendien is een groot bedrijf kwetsbaarder met ziektes als vogelgriep.”

In 2022 wil Kipster het concept exporteren naar twee omliggende landen. En daarna? Zanders: „Kipster is een verantwoorde manier om de wereld te voeden. Dat kan ook in Azië en Afrika.” Om de dromen te realiseren, stelden Zanders en zijn medeaandeelhouders een driekoppige directie aan. De Limburgse investeerder Brightlands Agrifood Fund zorgde voor groeikapitaal.

Eendagskuikens

Kipster noemt zich ‘de revolutionaire boerderij’ en onderscheidt zich op tal van vlakken van de gangbare veehouderij. Zo zijn de stallen van de kippen, oorspronkelijk bosvogels, natuurlijk ingericht met boomstronken en nepbomen. Bij het fokken van leghennen zijn haantjes een overbodig bijproduct. De kuikens worden niet meteen vergast, maar blijven nog honderd dagen rondscharrelen voordat ze geslacht worden.

De stallen verbruiken geen gas en wekken dankzij zonnepanelen meer stroom op dan ze nodig hebben. Het voer bestaat voor 95 procent uit etensresten, zoals misbaksels van bakkerijen. Er zit nog wel een beetje soja in, waarvan Kipster niet weet waar het vandaan komt. ‘Daar balen we van’, staat in het jaarverslag over 2020. Zanders: „We vertellen niet alleen de goede dingen, maar ook de slechte dingen. Daar willen we transparant over zijn. En iedereen mag ons concept kopiëren. Graag zelfs. Maar we willen wel voorop blijven lopen.”

Wetenschappelijk onderzoek naar welzijn van de kip

Diervriendelijk wil medeoprichter Ruud Zanders de Kipsterstal niet noemen. „Het houden van productiedieren op een commerciële manier is misschien wel onmogelijk op diervriendelijke wijze. Wat gebeurt, is dat we proberen angst of pijn weg te nemen. Maar we willen ze ook gaan uitdagen en belonen.” Zanders wijst erop dat onderzoeken aantonen dat dieren intelligent en gevoelig zijn. „Ook kippen zijn best wel slim en in staat om samen te werken.” Met de universiteit van Wageningen wordt onderzocht hoe het welzijn positief kan worden beïnvloed, zoals nu gebeurt door een natuurlijke inrichting van de stal met nepbomen en boomstronken. Tot een hogere productie leidt het niet. „Ze zijn al zo gefokt dat ze altijd een ei leggen. Vroeger legden ze tweemaal per jaar eieren. Voor de voortplanting, twaalf tot vijftien eieren per jaar. Wij hebben ze uit de natuur gehaald en gezorgd dat ze driehonderd eieren per jaar leggen.”

Door Peter Heesen

Toegang tot alle Plus-artikelen?

Word nu abonnee en lees al onze Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Ruim 110.000 tevreden lezers gingen je al voor.

Bekijk de actie-abonnementen