Kritiek op Black Friday zwelt aan: ‘Wie betaalt onze korting?’

Steeds meer bedrijven bedenken een alternatief voor koopjesfestijn Black Friday.  Afbeelding: Getty Images

Kopen, kopen, kopen. Dat is het credo van Black Friday. Massa’s Nederlanders doen eraan mee, maar ondertussen klinkt het tegengeluid steeds harder. „Kunnen we Black Friday nog aan onszelf verkopen?”

Wie betaalt onze korting? Welke afvalstromen brengen we op gang? Hoe zijn massaconsumptie, steeds schaarser wordende grondstoffen en de klimaatcrisis met elkaar te rijmen? Black Friday roept steeds meer vragen op.

Ook bij Toos Hofstede, eigenaar van het Maastrichtse communicatiebureau Viastory. Haar bedrijf helpt ondernemers onder meer bij vraagstukken die gaan over duurzaamheid en vergroening. Black Friday is volgens haar een extreme uitvergroting van een systeem waarvan de grenzen al lang zijn overschreden. „Tijdens Black Friday korten we niet alleen op de prijs. We korten op alles wat ons lief is. Schone lucht, een buffer op je spaarrekening. Leef- en werkomstandigheden, zelfs mensenrechten, in de landen waar onze spullen worden gemaakt. Want iemand betaalt de prijs voor onze kortingen. Daarmee is Black Friday precies wat de naam zegt: een zwarte dag op onze jaarkalender”, zegt ze.

Lees ook: Slim toeslaan tijdens Black Friday: vergelijk de prijzen en pas op voor impulsaankopen

Hofstede staat niet alleen, blijkt uit het groeiende aantal tegenacties rond Black Friday, die juist mikken op consuminderen in plaats van ongebreidelde kooplust. Zo heeft meubelreus IKEA al jaren de Bring Back Friday. Op die dag krijgen klanten die oude IKEA-meubelen inruilen meer geld terug voor hun overtollige spullen dan normaal. Outdoorketen Bever Zwerfsport, met vestigingen in Venlo en Maastricht, biedt onder de noemer For Future Fridays gratis kledingreparatie aan. Ook kunnen klanten er hun wandelschoenen laten onderhouden. Volgens die winkelketen leidt Black Friday tot meer consumptie en meer productie. „En dat is precies waar onze aarde niet op zit te wachten.”

Bomen

Ook Trees for All, een erkend goed doel dat bomen plant in Nederland en het buitenland voor een beter klimaat en meer biodiversiteit, laat een tegengeluid horen: „Black Friday zet aan tot overconsumptie. Dit heeft een enorme impact op onze aarde.” Met de actie Green Friday roept Trees for All bedrijven en hun klanten op om bomen te planten. Winkelketens als Dille & Kamille, Intratuin en Decathlon en ook de ANWB doen mee, net als meer dan tweehonderd andere bedrijven en winkels, zegt Trees for All.

Social Enterprise NL, dat zich inzet voor meer bewustwording op het gebied van duurzaam en verantwoord ondernemen, komt dit jaar met #FairFriday. Het motto van de actie: koop fair of koop niet. Meer dan veertig bedrijven doen mee.

Verantwoordelijkheid

Toos Hofstede is blij met dit soort acties. Ze wijst op de maatschappelijke verantwoordelijkheid van ondernemers. „Met alles wat er speelt, kunnen we dan een actie als Black Friday nog aan onszelf verkopen? Je voelt gewoon dat het niet goed zit. Er is niks mis met groei, maar niet ten koste van alles. Als je je als bedrijf alleen maar kunt onderscheiden door de korting op je product, dan gaat er iets helemaal mis.” Ook consumenten hebben volgens haar meer macht dan ze denken. „Je kunt elke dag, niet alleen op Black Friday, een keuze maken. Wat koop ik wel en wat niet? En wat is dan een eerlijke prijs? Mensen worden zich daar steeds bewuster van en dat is een goede zaak.”

Door Stefan Dölcken

Toegang tot alle Plus-artikelen?

Dagelijks worden meer dan 100 Plus-artikelen gepubliceerd door de verslaggevers van De Limburger. Steun de regionale journalistiek en word digitaal abonnee vanaf 1,04 per week.

Profiteer nu