Waakhond: bange vermoedens over aardwarmte in Noord-Limburg bewaarheid

De aardwarmte-installatie van paprikateler Wijnen in 2016.  Afbeelding: Laurens Eggen

‘Zie je wel’, had het rapport van de waakhond van het ministerie van EZ over aardwarmte kunnen heten. Over onbehoorlijk bestuur, krenterigheid, dovemansoren en aardbevingen.

Door aardwarmtewinning loopt Noord-Limburg een verhoogde kans op aardbevingen, waarschuwde het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) in 2017. In glastuinbouwgebied Californië in Grubbenvorst werd destijds op twee plekken heet water opgepompt om kassen te verwarmen. De directeur van Californië maakte zich geen zorgen. „In 3,5 jaar tijd is er nooit iets gebeurd.”

Een jaar later werden aardbevingen waargenomen. Geothermiebedrijf CLG werd stilgelegd. De andere installatie, van paprikateler Wijnen, was eerder dat jaar op aandringen van het SodM uitgeschakeld, omdat putten verstopt waren. Beide zijn nog buiten werking. CLG is failliet, Wijnen hoopt de aardwarmtewinning nog te hervatten.

Als het aan het SodM ligt, hadden beide projecten nooit toestemming mogen krijgen. Het SodM, de waakhond van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, benadrukte in 2017 dat geothermie in sommige gebieden ‘onacceptabele risico’s’ oplevert, zoals bij natuurlijke breuken. Noord-Limburg werd genoemd vanwege de Peelbreuken.

Hosanna-sfeer

Volgens SodM was meermaals geconcludeerd in internationaal onderzoek dat het terugpompen van water in breuken ‘bijna altijd gepaard gaat met bevingen’. Het SodM wilde destijds de hosanna-sfeer rond geothermie doorbreken. Iedereen, en niet in de laatste plaats het ministerie, was zo enthousiast over geothermie dat de risico’s voor mens en milieu werden vergeten.

Met name tuinders, grootverbruikers van gas om hun kassen te verwarmen, omarmden geothermie. Ze plakten er de sticker ‘duurzaam’ op, maar waren volgens het SodM vooral op zoek naar een goedkoper alternatief voor fossiele brandstoffen.

In een vervolgrapport plaatst het SodM opnieuw kritische noten. De toezichthouder schrijft dat de groei van geothermiebedrijven teleurstellend is. En daar is het ministerie mede debet aan. Zo duurt de vergunningprocedure veel te lang.

Onvoldoende armslag

Waar het ministerie deadlines stelt aan vergunningaanvragen, overschrijdt het regelmatig zelf de termijnen waarbinnen die beoordeeld moeten zijn. Dat getuigt niet van behoorlijk bestuur, vindt het SodM. Ook heeft het ministerie geen normen bepaald voor een veilige aardwarmtewinning. Daardoor kan het SodM niet handhaven en weten bedrijven niet waar ze aan toe zijn. Investeerders trekken zich mogelijk terug uit de geothermiemarkt, vreest het SodM.

Maar ook de geothermiebedrijven blijven in gebreke. Zeker de tuinders ontberen vaak kennis en ervaring om aardwarmte te winnen. Begrijpelijk, voor hen is het een eenmalig project. Verder is de financiële basis smal. Zonder subsidie is geothermie niet rendabel, zodat ze vaak op van alles beknibbelen. Dat leidt tot inferieure materialen, ondeskundig personeel, slechte adviseurs en ondeugdelijke installaties, somt het SodM op. Daarbij hebben ze vaak onvoldoende armslag om de rotzooi op te ruimen als de winning stopt. Zoals ook bij CLG in Grubbenvorst bleek.

Het SodM blijft overigens van mening dat in Noord-Limburg beter geen aardwarmte kan worden gewonnen.

Door Peter Heesen

Toegang tot alle Plus-artikelen?

Dagelijks worden meer dan 100 Plus-artikelen gepubliceerd door de verslaggevers van De Limburger. Steun de regionale journalistiek en word digitaal abonnee vanaf 1,04 per week.

Profiteer nu