Noodplan gascrisis raakt Limburgse bedrijven: kleine kans, grote impact

Chemiesite Chemelot in Geleen behoort tot de top van gasverbruikers in Nederland.  Afbeelding: Stefan Koopmans

De regering werkt aan een noodplan voor een mogelijke gascrisis. Ook Limburgse bedrijven dreigen hard geraakt te worden bij een escalatie van het conflict tussen Oekraïne, Rusland en het Westen. „Gas terugnemen, prima. Helemaal van het gas af is omwille van de veiligheid niet overal mogelijk.”

Wat zijn de maatschappelijke en economische consequenties als Rusland de gastoevoer blokkeert? Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat maakt een inventarisatie en wil met de zestig grootste gasverbruikers in ons land afspraken maken over het deels of geheel dichtdraaien van de gaskraan.

Lees ook: Minister Jetten: ‘Nederland heeft voor deze winter voldoende gas’

Tot de grootste gasverbruikers behoren elektriciteitscentrales, raffinaderijen, de chemische industrie, metaalproducenten, de keramische industrie en papiermakers. In Limburg gaat het om bedrijven als Sabic, OCI, Sappi, Kristalunie (glasfabriek O-I) en Smurfit Kappa.

Vragenlijst

Met welke bedrijven gesproken gaat worden, wil het ministerie niet zeggen. Sappi Maastricht bevestigt dat het donderdag een schrijven heeft ontvangen. „Een vragenlijst”, zegt directeur Ferdinand Koster. „Wat is ons verbruik, wat zouden we kunnen afschalen? Dat soort vragen. We zijn wel verplicht om de informatie aan te reiken. Naar ik aanneem wordt er vervolgens door experts weloverwogen gekeken naar waar en wanneer het verbruik omlaag moet.”

Het gasverbruik strak managen is nodig om – zoals het Bescherm- en Herstelplan Gas uit 2019 dat aangeeft – huishoudens en essentiële diensten zoals ziekenhuizen warm te kunnen houden.

„In geval van een echte noodsituatie kunnen wij de productie stilleggen”, aldus Koster. „Tenzij het flink gaat vriezen. In dat geval moeten we een geringe hoeveelheid gas verstoken om te voorkomen dat installaties beschadigd raken. Een en ander heeft wel consequenties voor onze levering van restwarmte. In dat geval is er voor de stadsverwarming een back-up, maar ook die is gasgestookt.”

Chemelot

Op chemiesite Chemelot in Geleen is aardgas niet alleen een brandstof, maar tevens een grondstof. Het industriecomplex met 150 bedrijven is een grootgebruiker. „Wij inventariseren wat de verschillende bedrijven minimaal nodig hebben en in hoeverre er geanticipeerd kan worden op minder gasverbruik. Maar er is sowieso een minimum nodig om installaties op temperatuur te houden vanwege de veiligheid”, aldus de woordvoerder.

Ook Kristalunie Maastricht (eigendom van O-I Manufacturing) zegt de ovens niet volledig te kunnen uitzetten. Het glas daarin zou stollen en de oven onherstelbaar beschadigen.

Het noodscenario van de regering telt meerdere fases. Het begint met het vrijwillig verminderen van gasverbruik en eventueel stimuleren/belonen daarvan. Vervolgens zou er een extra heffing op aardgas kunnen komen. In het uiterste geval worden niet-beschermde afnemers, zoals bedrijven, gedwongen afgeschakeld.

„Zaak is wel”, zo zegt Ferdinand Koster van Sappi, „dat er van overheidswege een passende schadevergoeding komt”.

Haast

De VEMW die de belangen behartigt voor bedrijven en instellingen die warmte, elektriciteit, gas en/of water gebruiken, vindt dat het kabinet rijkelijk laat is met het uitwerken van het noodplan. Directeur Hans Grünfeld: „Nu er een ongekend dreigende situatie is ontstaan, maakt de regering haast. Voorheen zat Nederland als gasexporteur natuurlijk in een luxe positie. Nu moeten we ons voorbereiden. De kans dat zich een noodscenario voordoet acht ik klein, maar de impact in zo’n uitzonderlijk geval is wel zeer groot. Zeker op complexe chemische processen. Draai je de kraan dicht, dan is de controle weg.”

Nederland is volgens Grünfeld voor circa 15 procent afhankelijk van Russisch gas. „Een land als Oostenrijk voor 100 procent. Zaak om goed en vooral tijdig voorbereid te zijn.”

Door Frans Dreissen

Meer lezen?

Nieuwe actie: Één jaar toegang tot alle Plus-artikelen voor slechts 1,04 per week. Daarmee lees je dagelijks meer dan 100 nieuwe Plus-artikelen op onze site & Nieuwsapp. Of kies voor een van onze andere abonnementen.

Ik word abonnee